اخبار
۳ دلیل اصلی که کردهای جهان را با ایران پیوند میزند | به مناسبت تحولات اخیر کردستان عراق
اخبار, غرب آسیا, یادداشت ۱۰ مهر ۱۳۹۶

این یادداشت به سه مقوله ی«تفاوت مبانی هویت ملی در ایران با دیگر کشورهای کردنشین»، «نزدیکی هویت قومی و نژادی کردها با بقیه ایرانیان» و نیز «رویکرد فرهنگی و سیاسی دولت ایران نسبت به کردها» می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه کردهای منطقه از هویت اصلی خود دور مانده اند .

یک نکته مهم در تاریخ مبارزات کردها، تفاوت قابل توجه شورشهای کردی در ایران در مقایسه با این شورشها در ترکیه و عراق است. کردهای عراق به مدتی طولانی با این کشور درگیری‌های خونینی داشتند. تنها در عملیات انفال که به ویژه در سال ۱۹۸۸ توسط حکومت صدام علیه کردها اجرا شد بیش از ۱۸۰هزار نفر کرد جان خود را از دست دادند. جنگ بین پ ک ک و دولت ترکیه که از ۱۹۸۴ به این سو در این کشور در جریان است نزدیک به پنجاه‌هزار کشته بر جای گزارده است. اما جنگ دولت ایران با گروه‌های مسلح کرد از شدت و وسعت به مراتب کمتری برخوردار است. دلیل این امر اصطکاک کمتر جامعه کرد ایران با دولت در مقایسه با کردهای عراق، ترکیه و سوریه است که باعث می‌شود گروه‌های شورشی کرد ایران نتوانند به اندازه شورشیان سه کشور دیگر حمایت مردمی را به سوی خود جلب کنند. این مسئله به نوبه خود دلایل متعددی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

۱. تفاوت مبانی هویت ملی در ایران با دیگر کشورهای کردنشین

هویت ملی در کشورهای عراق و ترکیه بر اساس قومیت تعریف شده است. ترکیه هویت ملی خود را بر ترک بودن استوار کرده و اسم ترکیه نیز از کلمه ترک سرچشمه گرفته است. طبق قانون اساسی ترکیه همه شهروندان این کشور ترک محسوب می‌شوند. ترکیه به کردها لقب «ترک کوهستان» داده بود و تا سال ۱۹۹۱ میلادی استفاده از کلماتی مانند کردستان و کرد و نیز تکلم به زبان کردی حتی در زندگی شخصی در این کشور ممنوع بود. در عراق نیز حزب بعث یک حزب ملی‌گرای عربی بود که هویت کشور را بر عرب بودن استوار کرده بود. در سوریه نیز نظیر همین وضع در مورد حزب عربگرای بعث وجود دارد و نام رسمی این کشور «جمهوری عربی سوریه» است. بر عکسِ کشور های فوق، ایران هویت خود را بر قومیت قرار نداده است. در ایران اقوام مختلف از دیرباز در کنار هم زندگی کرده‌اند و نوعی هویت تاریخی را تشکیل داده‌اند، حال آنکه کشورهای ترکیه، عراق و سوریه همگی پس از جنگ جهانی اول از تجزیه خلافت عثمانی به وجود آمده‌اند و به ویژه سوریه و عراق هویت تاریخی چندانی ندارند. به علاوه از زمان صفویه به این سو هویت ایرانی بر اساس دین اسلام و مذهب شیعه و نه قومیت تعریف شده است. به همین خاطر است که در ایران کردهای شیعه هیچ گونه تمایل قوم‌گرایانه‌ای از خود نشان نمی‌دهند و تقریبا تمام ناآرامی‌های قومی کردی در مناطق سنی‌نشین به وقوع پیوسته است. با این حال باید توجه داشت که ریشه قوم‌گرایی کردهای سنی به اختلافات بین دو مذهب شیعه و سنی بر نمی‌گردد. اصولا در مناطق سنی‌نشین کردستان اسلام سیاسی سنی نفوذ چندانی ندارد و اکثر قریب به اتفاق گروه‌های مسلح کرد نیز از ایدئولوژی چپگرایانه یا ملی‌گرایانه پیروی می‌کنند. علت بروز هویت قومی در کردستان سنی ایران این است که مردم این مناطق در مذهب شیعه که یکی از عوامل مهم وحدت‌بخش با اکثریت مردم ایران است شراکت ندارند. البته این امر نافی دیگر عوامل وحدت بخش هویتی یعنی دین اسلام، هویت تاریخی ایرانی و مشابهت‌های زبانی و قومی نیست و چنانکه دیده‌ایم و خواهیم دید همین عوامل است که شدت مخاصمات قومی کردی در ایران را نسبت به کشورهای همسایه خفیفتر کرده است.

۲. نزدیکی هویت قومی و نژادی کردها با بقیه ایرانیان

کردها به لحاظ نژادی جزو اقوام آریایی محسوب می‌شوند. زبان کردی نیز در تقسیم‌بندیهای زبانی یکی از شاخه‌های زبان‌های ایرانی است و با زبان فارسی و نیز زبان‌های محلی ایران شباهت زیادی دارد. اسطوره‌های کردی همان اسطوره‌های ملی ایران هستند. کردها همانند سایر ایرانیان جشن نوروز را گرامی می‌دارند. اما این شباهتها میان زبان، فرهنگ و اسطوره‌ها کردی با زبان، فرهنگ و اسطوره‌ها اعراب و ترکها وجود ندارد. در ترکیه و سوریه برگزاری نوروز به یک واقعه سیاسی و نشانه‌ای از هویت قومی کردها بدل شده بود. ‌به همین خاطر تا مدتها محدودیتهای شدیدی از سوی دولتهای این کشورها بر برگزاری این جشن اعمال می‌شد و بعضا در خلال آن کردها توسط نیروهای امنیتی کشته می‌شدند. اما نوروز در سرتاسر ایران یک عید ملی است که اقوام مختلف ایرانی همراه با دولت این کشور آن ‌را جشن می‌گیرند. به دلایل فوق احساس تعلق کردها با هویت ایرانی به مراتب بیشتر از همبستگی آنان با هویتهای ترکی و عربی است.

۳. رویکرد فرهنگی و سیاسی دولت ایران نسبت به کردها

ایران رویکرد فرهنگی و سیاسی آزادتری را نسبت به اقوام خود و از جمله کردها اتخاذ کرده است. بر خلاف ترکیه استفاده از زبان کردی یا کاربرد کلمات کرد و کردستان در ایران با منعی مواجه نبوده است. زبان کردی از دیرباز در رسانه‌های محلی مورد استفاده قرار گرفته است و در سالهای اخیر زمینه‌های تدریس زبانهای قومی در مدارس نیز فراهم شده است. همچنین سیاستمداران کرد شیعه منعی در رسیدن به بالاترین مناصب سیاسی و اداری نداشته‌اند. چنین شرایطی برای مدتی طولانی در کشورهای سوریه، ترکیه و عراق وجود نداشته است یا هنوز هم وجود ندارد. تا قبل از جنگ داخلی سوریه دولت این کشور حتی از صدور شناسنامه‌ برای ساکنین کرد و شناختن شهروندی آنان امتناع می‌کرد. در ترکیه و عراق نیز تبعیض‌های آشکاری علیه شهروندان کرد وجود داشت.

اگرچه وجود پاره‌ای از نارضایتی‌ها و گرایش‌های مرکزگریزانه در مناطق سنی‌نشین کردستان ایران قابل انکار نیست، عوامل فوق به علاوه اقدامات سیاسی و امنیتی صورت گرفته سبب گردیده است که به جز در دو‌دهه اول انقلاب و به خصوص سالهای نخستین آن، فعالیت گروه‌های شورشی کرد عمدتا به حملات پراکنده به مناطق مرزی از درون کردستان عراق محدود بماند و در برهه‌هایی نیز به کلی متوقف شود.

سید رضا رفیعی
دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل

پی نوشت: مرزهای نقشه هیچ سندیت قانونی ندارد و محدوده ی فرضی حضور کردها را نشان میدهد .

نظرات

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

41 نظر در مورد "۳ دلیل اصلی که کردهای جهان را با ایران پیوند میزند | به مناسبت تحولات اخیر کردستان عراق"

مجید :

تحلیل درست و بجایی است. ممنونم
کرد و ترک و عرب از برادران هموطن ایران بزرگ هستند و ما باید سعی کنیم به عنوان برادری مهربان آنان را آشتی دهیم تا دشمن ار دعوایشان سودی نصیبش نشود. ان شاالله.

58
20
محمد :

با تشکر از نویسنده بابت تحلیل بسیار پربار و واقع گرایانه ایشان.
من کرد ایرانی واز طوایف کرمانج هستم .در نزدیکی قومی و زبانی سایر ایرانیان با کرد ها هزار دلیل می توان ذکر کرد اما ملموس ترین دلیل اینکه یک پیرزن کرمانج شیعه در روستاهای بجنورد خراسان شمالی به همان زبانی صحبت می کند که یک پیرزن ایزدی در سنجار عراق .واگر این دو روزی با هم هم صحبت شوند بدون نیاز به هیچ مترجمی ساعتها قادرند با یکدیگر گفتگو کنند.

82
10
ناشناس :

بنده دوستی دارم که کرمانج(نوعی گویش کردی) خراسان شمالی شهر شیروان هستند؛ بارها به من میگفتند که ما اصلا کردی کرمانشاهی هم متوجه نمیشویم حالا چطور شما میفرمایید که یک پیر زن از شمال خراسان با یک پیر زن از سنجار که در عراق همزبان هستند؟
مثلا جستجو کنی خواهی دید شما به مرغ؛ مریشک میگویید در حالی که در کردستان و کرمانشاه کلمه ای دیگر به کار برده میشه!

14
70
ناشناس :

دوست عزیز نویسنده کاملا درست می گوید زبان کردی چهار گویش اصلی دارد.گویش کردهای ترکیه و سوریه وبخشی از عراق. وبخشی از اذربایجان ایران. وکردهای خراسان کرمانجی می باشد ونزدیک بهم می باشد درحالیکه گویش کردهای کردستان وبخشی ازعراق سورانی وگویش کرمانشاه وایلام ولرستان وهمدان کلهری می باشد

55
5
ناشناس :

سلام کردهای خراسان کاملا زبانشان با کردهای سنجار (شنگال )یکی است و جفتشون کرمانجن و یک گویش . اما کردهای کرمانشاه گوران کلهر و هورامانن . و این طبیعیه .

55
3
ناشناس :

لحجه کردهای خراسان کوردی کرمانجی هست همانطور لحجه بیش از لیست میلیون کورد ترکیه کوردهای سوریه و کوردهای شمال استان ارومیه همه با لحجه کرمامجی صحبت میکنن پس اگه یه کرمانج بجنورد برای اولین بار بره کردستان سوریه یه ترکیه یا ارومیه نیاز به مترجم نیست

15
4
شینجی موتو :

من قبول دارم که کردهای ترکیه بیش از ۲۰ میلیون نفر هستند و حتی به نظر خودم، شاید تا چهل میلیون هم باشند، فقط جای یک سوال برام هست، اینکه پس چرا در انتخابات ترکیه، حزب کردها، فقط ۷ میلیون رای آورد.. در حالی که تمام کردها بهش رای داده بودند..
یه بنده خدایی میگفت که عدهء کردها در ترکیه، در همین حدود هست، یعنی هفت الی هشت میلیون.. این یه کم منو به شک انداخت؟؟ آخ، لعنت به این انتخابات ترکیه که تمام فرضیه های منو به چالش کشید..

4
19
علی :

اونا فقط تعداد افراد بالای ۱۸ سالشونه برادر

14
1
شینجی موتو :

یعنی میفرمائید؛ سیزده میلیون نفر، زیر هیجده سال هستند؟

ناشناس :

من يه آ زربايجانيم و كردها را از نزديك مى شناسم و زن داداشم كرد ادمهاى با فرهنك وبا مرام هستندبه اميد اينكه با اعتهاد كردو ترك و ساير اقوام ايرانى ايران سر بلند بسازيم

59
7
ناشناس :

سلام دداش چه اتفاقی منم زن عموم ار اذرهای ارومیه به امید برادری و دوستی انسانیت

hossein :

سلام
نقشه تان کمی اغراق شده است . انشاالله که منظوری در آن نباشد. در شرق و جنوب شرقی دریاچه ارومیه ( آذربایجان شرقی ) تقریبا هیچ کردی حضور ندارد. در مورد آذربایجان غربی هم به شکل شدیدی در مورد حضور کردها اغراق شده است.

45
60
Mirza :

علیکم السلام .
برای شفاف سازی پی نوشت اضافه شد .

21
2
ممنون بخاطر گفتن اقعیات وبرخوردعلمی وحرفه ای با مسائل روز :

کردها از ماایرانیهاهستن، من خودم فارس هستم
امیدوارم روزی برسه که تمام کردهای سوریه ترکیه وعراق به مابپیوندن ازنظرسرزمینی..
کردهای آذربایجان شرقی کردستان ایلام کرمانشاه باکردهای اربیل سنجار حسکه خلاصه کردهای خارج ازایران هیچ فرقی ندارن

58
20
دین انسانیت :

البته داداش استان آذربایجان شرقی هیچ کردی ندارد ، اونجا رو کردستان نکن

20
44
ایرانی :

والبته آذربایجان سرزمین آذری های ایرانی است نه جاسوس های ترکیه
ایران مال ایرانی هاست آذری و کرد و عرب و غیره فرقی ندارن ولی پانترک جایی در چارچوب سرزمین آریایی نداره

53
10
ناشناس :

سلام و خدا قوت
ممنون از تحلیل شما.
یه این زاویه تحلیل تون فکر کردین که این میتونه آغاز تفرقه باشه بین ایران، ترکیه، سوریه و عراق تا کردها بتوانند از آب گل آلود ماهی بگیرند (البته با کمک و فکر ماسون ها) و بعد از تجزیه عراق و سوریه به سمت ترکیه و ایران پیش برن؟
مگه نه اینکه الان دارن در سوریه و عراق از آب گل آلود استفاده میکنن و هر روز توسط غرب به سرزمین های بیشتر حتی روستاهای عربی حمله میکنن و اشغال!
مگه نه اینکه به منابع نفتی و گازی سوریه و کرکوک در عراق دسترسی پیدا کردند و آمریکا اونجا پایگاه زده!.
الان وقت دفاع نیست اخوی
وقت حمله است به هر قوم و ملیتی که به فکر تجزیه منطقه و کشورهای همسایه است.
قوی بودن ترکیه، سوریه و عراق یعنی قوی بودن کشورهای مسلمان و عدم دخالت خارجی ها در منطقه. به فکر منطقه باشیم و نقشه های شوم غرب که به دستان کردها و یا قومیت های دیگه میخوان به سرانجام برسانند.
در بین همه قومیت ها و زبان ها اشتراکاتی زیاد و کم پیدا میشه اصل موضوع این که تفکر صهیونیستی(تجزیه منطقه) به دستان دوستان کرد ما به انجام میرسه و این خطر بزرگی برای همه منطقه و جهان اسلام.

21
72
ناشناس :

شما از نقشه هايي استفاده كنيد كه سنديت داشته باشد و برازنده اين سايت باشد

16
22
ناشناس :

باسلام.برادران گرامی همه ما با هر مذهب وقومیتی باید بهم احترام بزارییم .ماهمه بچه های حضرت ادم هستیم که یه روز ازبهشت به زمین امدییم وتا قیامت باهم هستیم ما باید به بچه هامون فقط وفقط انسانیت ودربعد بعدی تقوای الهی روعرضه کنیم وازبان تند که به یقین افت دنیا وقیامته پرهیز کنیم.باید فکر بزرک وعقل سلیم داشته باشیم.دوستدار کرد.ترک.بلوچ.ترکمن.فارس.وغیره.ودراخر دوستدار ایران همیشه اسلام محمدی

26
6
ناشناس :

با سلام و احترام…نقشه ای که ارائه کرده اید دارای ایرادات اساسی بوده و به هیچ وجه به درستی سرزمین کردستان را نشان نداده است.

14
26
میثم :

سلام نکات و مطالب ظریفی بود در مقاله

18
ناشناس :

تمام کردها از یک ریشه هستن.به امید روزی که کردهای ترکیه و سوریه و عراق به ما بپوندن و جزو کشورایران و فرهنگ و اصالت آریایی که اصالت واقعی آنان است قراربگیرن.

49
9
ناشناس :

من که این طور فکر نمیکنم
اگه با خودشون صحبت کرده باشی به خاطر تبعیذات مذهبی دیگه به ایران تمایل چندانی نشون نمیدن.
اصولا این تفکر پان ایرانیسم که علل خصوص فارس ها دنبالشن با این حکومت محقق نمیشه.
من خودم فارسم

26
14
ناشناس :

واقعا درست است از آرزوهای کردهای سوریه ،عراق و ترکیه این است که روزی به سرزمین مادری خود ایران عزیز بپیوندند.

6
5
ناشناس :

در واقع چنین است اگرازارزوهای کردان که ازاصیلترین اقوام آریایی هستند بپرسید همه چه در سوریه چه در ترکیه وچه درعراق همه خواستار الحاق به سرزمین مادری خود ایران هستند بخصوص کردهای ترکیه با جمعیت ۳۰ میلیونی کهازلحاظ فرهنگی هیچ اشتراکی با ترکهای ترکیه ندارند چون آنها ایرانی تبارهایی هستند که وطنشان توسط ترکها اشغال شده و خواهان الحاق به ایران هستند

10
2
رضا :

نقشه کردستان یک سوم این نقشه است، بزرگی به وسعت نیست، بزرگی به تمدن و شعوره، سوییس کشور کوچیکیه ولی سوییسه!! کلا کردستان منطقه ای محصور در کوهستانه، بلاخره از یه جایی این کردستان رو به دریا میرسونین!!! یا از طرف جنوب ایران، یا به مدیترانه یا به دریای سیاه!! آتورپاتکان نقشه ای داره که مربوط به بیش از دوهزار و اندی ساله، غرب دریاچه ی ارومیه هم مربوط به آذربایجان بوده از اون موقع!!! والله با حلوا حلوا کردن دهن شیرین نمیشه!!

12
24
ایرانی :

هزار تا نقشه از قبل وجود داره چرا نقشه آتورپاتکان!!؟؟
به یکی گفتن قسم نخور، گفت حضرت عباسی به خدا قسم من اصلاً قسم نمی خورم

19
7
کارو :

همواره دستهایی در کار بوده تا با دسته بندی کردها بر اساس مذهب، میان آنها شکاف انداخته و از پرویدن کردهای شیعه به دیگر کردها جلوگیری کند. اما واقعیت این است که در میان کردها نشانی از تقسیم بندی بر اساس مذهب دیده نمیشود و جامعۀ کردستان نسبت به مذهب حساسیت نشان نمیدهد. از ۲۰ میلیون کرد ترکیه، ۸ میلیون آن علوی است و ۲ میلیون کرد شیعه در خراسان و ایضاً جمعیت نزدیک به ۶ میلیون نفری کردهای شیعه در استانهای کرماشان، ایلام، همدان، کردستان، لرستان و در عراق استانهای واسط، بغداد، کوت و دیاله زندگی میکنند. این کردها هم تاکنون تعلقی به اسلام سیاسی شیعه نشان نداده اند و هیچوقت قلب تحولات بنیادگرایی شیعی نبوده اند و حتی یک حوزۀ علمیه در این مناطق فعالیت آشکار و وسیع نداشته و حتی یک آخوند طراز اول هم از میان آنها برنخاسته است. بررسی تشیع در کردستان به این راحتی نیست که تصور کنیم چون کردهای شیعه به این مذهب گرایش دارند، پس نسبت به هویت کردی خود بیگانه هستند و یا به دنبال هویت خواهی کردی نمی روند! اتفاقا تاریخ عکس این را نشان میدهد و در این مناطق هم جنبش های کوچکی متناسب با شرایط منطقه همواره در جریان بوده و هویت خواهی از کانالهای مختلف صورت گرفته که متدسفانه چشمان تاریخنویسان مرکزنشین یا حزبی همواره نسبت به آن کور بوده است و تصور میکنند در این مناطق هم باید دقیقا مانند مناطق دیگر همان مکانیزمهادنبال شود. این ناشی از دید غلط نسبت به تاریخ است.

24
6
کارو :

ضمناً در نقشه تان هم اگرچه خودتان اذعان کرده اید که سندیت ندارد، اما بسیار بی دقتی بزرگی به خرج دده اید و به جای آنکه مناطق کاملاً کردنشین کرماشان، ایلام و شمال لرستان (کردهای لک) و غرب همدان را ذیل مناطق کردنشین بیاورید، وارد محدوده استانهای تماما ترکنشین آذربایجان شرقی و زنجان شده اید! کردها تنها در غرب دریاچه اورمیه سامن اند و در آنجا هم بیشتر شهرها میان کرد و ترک و حتی ارمنی و آشوری تقسیم شده است و فقط جنوب آذربایجان غربی یکسره کرد است. در شرق استان کردستان هم در شهرهای بیجار و قروه مذهب بیشتر کردها شیعه است که اگر بر اساس مذهب باشد، باکردهای کرماشان و ایلام و لک هیچ فرقی ندارند.

14
3
ناشناس :

با سلام من از کرمانج های شهر قوچان هستم کردها چار گویش دارند شامل کرمانجی و گولانی و سورانی و یکی دیگه که الان یادم نمیاد کرمانج ها در شمال خراسان رضوی وتمام خراسان شمالی و در سنجار عراق و شهر اوش در قرقیزستان و حسکه در سوریه و در فیروزه ترکمنستان و خلخال و جابان دماوند و بصورت گروه های کوچک در سایر کشورها مثل لبنان و اردن پراکنده اند با تشکر

16
شینجی موتو :

قبول نیست، این نقشه باید تا تهران کشیده بشه، چون توی تهران هم کرد هست.. پس تهران هم کردستان هست..
و البته به نظرم باید تا اصفهان و حتی کرمان و بندر عباس هم کشیده بشه، چون در اونجا هم یه سری از کردها خونه خریدند و در حال کار کردن هستند… البته باید تا مرزهای پاکستان هم جزء این نقشه باشه، چون در مرزهای پاکستان، دو تا از همشهریامون که کرد هستند، دارن کار میکنن.. پس اونجا هم کردستانه..
راستی، مسکو رو هم یادم رفت، ما یه همشهری داریم، رفته مسکو کار میکنه، اونجا هم کردستانه پس…

9
22
ناشناس :

خوب بود درکل کردابا ایران بیشتر جور درمیان

13
2
ناشناس :

طبق شنیده‌ها از گذشتگان کرمانجها از کردها هستن که در زمان شاه عباس به خراسان شمالی کوچانده شدند وبه مرور زبانشان تغییر کرد بهر حال انسان با هر دین آئینی قابل احترامه اگه احترام بزاری احترام میبینی

10
2
ناشناس :

زبان کردی مانند زبان فارسی از زبان های هند و اروپایی است و کردها از اقوام ایرانی هستند که از دیرباز در فلات مرکزی ایران سکنی گزیده اند.

8
1
ناشناس :

این تحلیل آقای رفیعی کاملا به جا و وارد است کردها از اقوام آریایی و ایرانی هستند مثلاً اگر کردی از سوریه یا ترکیه به میان جامعه ایرانی بیاید درعرض چند ساعت زبان فارسی را میتواند تکلم کند چون کردی لهجه ای از لهجه های ایرانی است واصولا جامعه ایرانی هیچ گونه مشکل همزیستی با کردها ندارد واصولا کردها در هر کشوری که باشندخودرا ایرانی میدانند و آنها قوم ایرانی «ماد»هستند که اولین دولت سازمان یافته ایران باستان را بنا کردند ا زعوامل درگیری کردها بادولت ترکیه عدم سنخیت فرهنگ ایرانی آنها با ترکها می‌باشد که میتوان از برگزاری مراسم نوروز ودیگر رسومات ایرانی را نام برد که از دیر بازمایه اختلاف آنها بادولت ترکیه بوده است واززمانهای قدیم اصولاً سرزمین کردهای ترکیه با بیشترین جمعیت کرد ووسعت سرزمینی و همچنین کردهای عراق جزیی ازسرزمین ایران بوده وجای خوشبختی است که نه تنها کردها هیچ گونه اختلافی با ایران ندارند بلکه در هر سرزمینی که باشند افتخار به ایرانی بودن خود میکنند.

12
2
شیخ صفی :

ما ترک های شعیه همیشه برای کشور جنگیدیم وبهش وفا دار بودیم چیزی که نصیبمون شد اشک واذری بودن بود ولی کردها همیشه دنباله تجزیه وسربری والان اریایی وعزیز تر ازجان یدفعه اردبیل جز کردستان میکردین

1
10
ناشناس :

اولین باره این همه نظر اینجا می بینم کاش همه این مخاطبان که اساسا بزرگوارانند زیر اخبار یمن هم کامنت بگذارند
گرامیترین ما نزد خدا بی گناهترین های ما هستند

3
2
ناشناس :

هیچ غلطی نمی کنند در ایران پ پ ک ها ی اشغال برورند کو رشو گم کنند مملکت ما رو اشغال می کنند

3
4
ناشناس :

جمش کن

ناشناس :

چرت و پرت نوشته ن

ناشناس :

باسلام به همگی،کردهااصیل ترین نژادآریایی هستند شمامیتونیداینوازاسم های اصیل آریایی که روی یچه هاشون میزارن ببینید باوجومسلمان بودن پس ازچهارده قرن اصالت آریاییشون روحفظ کردن نوع پوشش سنتهای آریایی وحتی زبان وگویش همگی میدونیم که کردهاهمون مادهاهستند که بااتحادپارس ها وپارته تونستن به جهان حکومت کنن واین رودشمنان قوم آریایی فهمیدن وباتفرقه شیعه وسنی بین ماها جدایی انداختن اگرهمه ماآگاه بشیم میتونیم اتحادمون روحفظ کنیم دوباره ابرقدرت دنیا بشیم ازمرزهای چین تامدیترانه