دانش نظامی: بالگرد تهاجمی میل-۲۸

تاریخچه طراحی و توسعه

توسعهٔ Mi-28 از سال ۱۹۷۲ آغاز شد، زمانی که شوروی تصمیم گرفت جایگزینی کاملاً اختصاصی برای هلیکوپتر قدیمی Mi-24 Hind طراحی کند و توانایی‌های ضد‌تانک و آتش حمایتی را به سطحی پیشرفته‌تر برساند. در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، طراحی اولیه توسط دفتر طراحی میل تحت مدیریت مارات تیچنکو انجام گرفت و نخستین نسخهٔ آزمایشی Mi-28 در ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲ به نخستین پرواز خود رسید. با این حال، به دلیل رقابت با طرح Ka-50 کاموف، مشکلات مالی پس از فروپاشی شوروی و تغییر اولویت‌های دفاعی، توسعه و تولید انبوه با تأخیر مواجه شد.
نسخه تولیدی اولیه (Mi-28A) در دهه ۹۰ معرفی شد، اما نسخه ارتقایافته Mi-28N “Night Hunter” با قابلیت عملیات شبانه و تمام‌هوایی، در سال ۲۰۰۹ وارد خدمت رسمی ارتش روسیه شد. در ادامه، نسخهٔ پیشرفته‌تر Mi-28NM با سامانه‌های راداری به‌روز، موتورها و آویونیک مدرن برای آگاهی بیشتر از میدان جنگ توسعه یافت که آن را به یکی از مدرن‌ترین هلیکوپترهای تهاجمی روسیه بدل کرده است.

مشخصات کلی بالگرد میل-۲۸

میل-۲۸ یک بالگرد تهاجمی ضد‌زره است که برای انهدام تانک‌ها، وسایل نقلیه زرهی، یگان‌های دشمن و اهداف نرم در خطوط مقدم طراحی شده و برخلاف Mi-24، ظرفیت حمل نیرو را ندارد و کاملاً روی مأموریت‌های رزمی متمرکز است. این هواگرد دو سرنشینه است (خلبان در عقب و افسر تسلیحات در جلو) و موتورهای توربوشفت دوگانهٔ آن، توانایی مانورپذیری بالا و سرعت مناسب را فراهم می‌کنند.

طول بدنه Mi-28 حدود ۱۷.۹ متر با قطر روتور اصلی ۱۷.۲۰ متر و ارتفاع نزدیک ۳.۸ متر است. طراحی بدنه آیرودینامیک مشابه بالگردهای تهاجمی رایج بوده، اما با تأکید بر زره حفاظتی و استقرار سیستم‌های پیشرفته در زیر بدنه طراحی شده است.

پیکربندی دو‌موتوره با دو روتور مجزا و بال‌کوتاه در طرفین کمک می‌کند تا در شرایط مختلف پروازی، از جمله عملیات نزدیک به سطح زمین، عملکرد بهتری ارائه دهد.

این بالگرد دارای سه ارابه فرود غیرقابل جمع شدن است. ارابه‌های فرود و صندلی‌های جذب کننده انرژی در هنگام سقوط در ارتفاع کم از خدمه محافظت می‌کنند.

محافظت زرهی بدنه

یکی از مشخصه‌های برجستهٔ Mi-28 پوشش زرهی قوی آن است که در برابر آتش‌های سنگین و مهمات ناتو کلاس ۷.۶۲ و ۱۲.۷ میلی‌متری و همچنین گلوله‌ها ۲۰ میلی‌متری مقاومت دارد. میل-۲۸ دارای یک کابین کاملاً زره پوش و شیشه ضدگلوله است. کابین و بدنهٔ حیاتی آن طوری طراحی شده‌اند که خدمه را در برابر برخوردهای شدید نیز محافظت کنند؛ موضوعی که در طراحی نسخه‌های پیشین مورد توجه بوده و در مدل‌های جدید نیز بهینه شده است. این بالگرد نسبت به Mi-24 دارای ۲.۵ برابر اثر حرارتی کمتری است.

موتورها و پره‌ها

Mi-28 از دو موتور TV3-117VMA توربوشفت بهره می‌برد که هرکدام قدرتی حدود ۲۲۰۰ اسب‌ بخار تولید می‌کنند و به روتور پنج‌پرهٔ اصلی و روتور چهار‌پرهٔ عقب نیرو می‌دهند. این موتور قدرتمند و پیکربندی روتورها باعث می‌شود هلیکوپتر بتواند در سرعت‌های بالا، ارتفاع‌های متوسط و در میدان‌های جنگی پرتراکم عملکرد مناسبی داشته باشد. بیشترین سرعت این بالگرد ۳۲۴ کیلومتر در ساعت اعلام شده است. همچنین میل-۲۸ می‌تواند به عقب و پهلو با سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت پرواز کند و قادر به چرخش معکوس با ۴۵ درجه در ثانیه است.

آویونیک و ناوبری میل-۲۸

سامانه آویونیک Mi-28 بر پایه یک کاکپیت دیجیتال دو نفره با نمایشگرهای چندمنظوره، رایانه مأموریت مرکزی و ناوبری ترکیبی INS به‌همراه GLONASS/GPS ساخته شده است و امکان عملیات در شب و هوای نامساعد را فراهم می‌کند. این بالگرد به اتوپایلوت چهارکاناله، سامانه جلوگیری از برخورد با زمین (TAWS)، نقشه‌های دیجیتال، ارتباطات امن رادیویی و دیتالینک مجهز است و به خدمه اجازه می‌دهد در ارتفاع بسیار پایین با پایداری بالا پرواز کرده و مأموریت‌های نفوذ تاکتیکی را انجام دهند. تمرکز اصلی طراحی، افزایش آگاهی موقعیتی خلبان و افسر تسلیحات و کاهش حجم کار خدمه در مأموریت‌های پیچیده، به‌ویژه عملیات‌های شبانه و کم‌دید است.

حسگرهای الکترواپتیکال میل-۲۸

در دماغه Mi-28 یک مجموعه الکترواپتیکال شامل دوربین تلویزیونی روز، سامانه تصویرساز حرارتی (FLIR) برای دید شب، و مسافت‌یاب/طراح لیزری نصب شده است که امکان شناسایی، قفل و هدایت تسلیحات هدایت لیزری را در فواصل چند کیلومتری فراهم می‌کند. این حسگرها با ردیابی خودکار هدف، هدف‌گیری دقیق توپ ۳۰ میلی‌متری و افزایش دقت آتش در شرایط دود، غبار و بارندگی کمک می‌کنند. در نسخه‌های جدیدتر مانند Mi-28N و Mi-28NM، کیفیت تصویر حرارتی، میدان دید و پردازش دیجیتال ارتقا یافته و نقش این مجموعه به‌عنوان ستون اصلی توان رزمی شبانه بالگرد پررنگ‌تر شده است.

رادارهای میل-۲۸

در گونه‌های پیشرفته‌تر Mi-28، به‌ویژه Mi-28N و Mi-28NM، یک رادار موج میلی‌متری روی بالای ملخ اصلی نصب می‌شود که می‌تواند اهداف زمینی متحرک و ثابت را در هر شرایط آب‌وهوایی کشف و رهگیری کند، موانع را شناسایی کرده و به پرواز کم‌ارتفاع ایمن کمک نماید. این رادار توان انتخاب و دنبال‌کردن همزمان چند هدف، انتقال داده به موشک‌های هدایت‌شونده و اجرای تاکتیک «نمایان‌سازی حداقلی» را فراهم می‌کند. هرچند جزئیات رسمی منتشر نشده، اما ارزیابی‌ها بردی در حدود ۸ تا ۱۵ کیلومتر برای هدف‌گیری زمینی را نشان می‌دهند.

تسلیحات میل-۲۸

بالگرد Mi-28 به عنوان یک سکوی تهاجمی، مجموعه‌ای متنوع از سلاح‌ها را حمل می‌کند که آن را برای مقابله با طیف گسترده‌ای از اهداف زمینی و برخی اهداف هوایی کم‌ارتفاع مناسب می‌سازد.

سلاح اصلی آن توپ خودکار ۳۰ میلی‌متری 2A42 است که زیر دماغه نصب شده و با قابلیت چرخش و نشانه‌روی انعطاف‌پذیر، برای درگیری دقیق با خودروهای زرهی سبک، نیروهای پیاده و استحکامات به‌کار می‌رود. توپ ۳۰ میلی‌متری با سیستم هدف‌گیری منسوب بر کلاه خلبان که از جهت چشم خلبان پیروی می کند هدایت می‌شود.

بر روی چهار جایگاه تسلیحاتی زیر بالک‌های کناری، بسته‌های متفاوتی شامل راکت‌های غیرهدایت‌شونده ۸۰ میلی‌متری، موشک‌های هدایت‌شونده ضدتانک مانند Ataka و Vikhr، و در برخی پیکربندی‌ها موشک‌های هوا‌به‌هوا کوتاه‌برد برای دفاع نزدیک قابل نصب است.

این تنوع سلاح باعث می‌شود خدمه بتوانند ترکیب مهمات را متناسب با مأموریت انتخاب کنند و میان دقت، برد و قدرت تخریب تعادلی مؤثر برقرار سازند، در حالی که سامانه‌های نشانه‌روی و حسگرهای الکترواپتیکی، دقت و کارایی رزمی این تسلیحات را افزایش می‌دهند.

مدل‌های مختلف میل-۲۸

Mi-28A: نسخه پایه دهه ۱۹۸۰، عمدتاً آزمایشی. این مدل سامانه‌های دید در روز، توپ ۳۰ میلی‌متری، جایگاه‌های تسلیحاتی زیر بال و سامانه‌های پایه ناوبری و ارتباطی را داشت؛ اما قابلیت رزمی شبانه و در شرایط بد جوی محدود بود. Mi-28A بیشتر نقش سکوی آزمایشی و پایه توسعه برای نسخه‌های بعدی را ایفا کرد و به تولید گسترده نرسید.

Mi-28N (Night Hunter): مهم‌ترین جهش در خانواده Mi-28. این نسخه با اضافه شدن رادار آرایه‌ای در بالای ملخ (mast-mounted)، سامانه‌های دید حرارتی، دوربین‌های الکترواپتیکی پیشرفته و ناوبری اینرسی/ماهواره‌ای، امکان عملیات ۲۴ ساعته را به دست آورد. آویونیک دیجیتال، افزایش بقاپذیری، و هماهنگی بهتر میان سامانه‌های تسلیحاتی از ویژگی‌های کلیدی آن است. این نمونه به هسته اصلی ناوگان تهاجمی روسیه تبدیل شده است.

Mi-28NE: مشتق صادراتی از Mi-28N است که با توجه به الزامات کشور خریدار، برخی سامانه‌ها (به‌ویژه ارتباطی و شناسایی) تغییر پیکربندی می‌شوند. این نسخه از نظر قدرت آتش، برد و بقاپذیری تقریباً هم‌تراز Night Hunter است و برای کار در اقلیم‌های متنوع (گرم، گردوغبار، مرتفع) سازگار شده است.

Mi-28NM: این نمونه پیشرفته‌ترین عضو خانواده بالگردهای میل-۲۸ است. بازطراحی جزئی بدنه و ملخ برای کارایی بیشتر، رادار چندحالته جدید، پیوند داده‌ای برای همکاری شبکه‌محور با پهپادها و واحدهای زمینی، آویونیک کاملاً دیجیتال، سامانه‌های دفاعی ارتقایافته و گزینه‌های تسلیحاتی دقیق‌تر (ازجمله موشک‌های هدایت‌شونده جدید) از جمله ارتقاهای این بالگرد هستند. هدف این نسخه افزایش بقاپذیری، آگاهی تاکتیکی خدمه و کارایی در محیط‌های تهدیدآمیز مدرن است.

Mi-28UB: این نمونه برای آموزش طراحی شده است اما توان رزمی خود را نیز حفظ می‌کند. کابین دوگانه با امکانات کنترل کامل از سوی مربی، تجهیزات آموزشی ویژه و بهبود ایمنی در آن تعبیه شده است. با وجود تمرکز آموزشی، Mi-28UB می‌تواند حمل سلاح و مأموریت‌های واقعی را نیز انجام دهد و در عمل، جایگزینی انعطاف‌پذیر برای اسکادران‌های آموزشی/عملیاتی است.

کاربران و بازار صادرات

بالگرد تهاجمی میل-۲۸ در درجه اول توسط نیروی هوافضای روسیه به‌عنوان اپراتور اصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بیش از ۹۲ فروند Mi-28N، حدود ۱۹ فروند Mi-28UB آموزشی و حداقل ۹ فروند Mi-28NM تا پایان ۲۰۲۴ در خدمت نیروی هوافضای روسیه بوده است. همچنین سفارش برای ۹۸ Mi-28NM و ۱۲ Mi-28UB دیگر تا ۲۰۲۷ نیز وجود دارد. به صورت کلی روسیه بزرگ‌ترین ناوگان Mi-28 را در جهان دارد.

در خارج از روسیه، نیروی هوایی الجزایر حدود ۴۲ فروند Mi-28NE در خدمت دارد، در حالی که عراق حدود ۱۷ فروند Mi-28NE و ۴ Mi-28UB در ناوگان خود دارد و نیروی هوایی اوگاندا نیز حداقل ۴ فروند Mi-28NE دریافت کرده است و سفارش دو فروند دیگر در جریان است.

اخیرا اخباری مبنی به خدمت گرفتن این بالگرد توسط ایران در رسانه های نظامی نویس ایران منتشر شده است. ایران نیز یکی دیگر از استفاده کنندگان احتمالی از این بالگرد است.

مشخصات بالگرد میل-۲۸:
نوع: بالگرد تهاجمی
ساخت: روسیه
سازنده: کارخانه هلیکوپترسازی مسکو میل
نخستین پرواز: ۱۹۸۲
ورود به خدمت: ۲۰۰۹
خدمه: ۲ نفر
طول: ۱۷ متر
بالهای کوتاه: ۴.۸۸ متر
ارتفاع: ۳.۸۲ متر
وزن خالی: ۸۵۹۰ کیلوگرم
وزن ناخالص: ۱۰۷۰۰ کیلوگرم
بیشترین وزن برخاست: ۱۱۵۰۰ کیلوگرم
موتور : ۲ موتور توربوشفت Klimov TV3-117 با توان ۲۱۹۴ اسب بخار
قطر روتور: ۱۷.۲ متر
مساحت روتور: ۲۳۲.۳۵ مترمربع
بیشترین سرعت: ۳۲۴ کیلومتر در ساعت
برد: ۴۳۵ کیلومتر
برد رزمی: ۲۰۰ کیلومتر
برد فرابری: ۱۱۰۰ کیلومتر
مداومت پروازی: ۲ ساعت
سقف پرواز: ۵۷۰۰ متر

تسلیحات:

توپ: یک توپ ۳۰ میلی‌متری شیپونوف 2A42 در برجک زیر دماغه، با ۲۵۰ گلوله (قابلیت چرخش افقی حدود ±۱۱۰ درجه)

نقاط حمل سلاح: دو پایلون زیر هر بالچه کوتاه برای نصب بمب، راکت، موشک و غلاف توپ. پیکربندی‌های اصلی شامل:

• ۱۶ موشک ضدزره Ataka-V به‌همراه ۴۰ راکت S-8، یا
• ۱۶ موشک Ataka-V به‌همراه ۱۰ راکت S-13، یا
• ۱۶ موشک Ataka-V به‌همراه دو غلاف توپ ۲۳ میلی‌متری UPK-23-250 (هر غلاف با توپ GSh-23L و ۲۵۰ گلوله)

مهمات قابل نصب دیگر:

• موشک‌های ضدتانک 9K121 Vikhr
• موشک‌های 9M123 Khrizantema (نسخه 9M123VM با رادار کنترل آتش و هدایت راداری موج میلی‌متری ACLOS)
• موشک LMUR
• موشک‌های هوا به هوای Igla-V و Vympel R-73
• دو غلاف پخش‌کننده مین KMGU-2
• گونه‌ای نامشخص از موشک هوا به هوای 9K333 Verba

تصاویر بیشتر از بالگرد رزمی میل-۲۸:

استفاده از محتوای تحولات جهان اسلام فقط با ارجاع‌دهی و ذکر نام “تحولات جهان اسلام” مجاز است.

منابع:
Mil_Mi-28 | mil-mi-28-russias-modern-attack-helicopter | Mil_Mi-28 | mi-28-havoc | mil-mi-28a-n-havoc | mi-28 | Mi 28NE | Mil Mi-28 | Mi-28-havoc | Mil_Mi-28