رئیس جمهور چین به آغوش اعراب حاشیه خلیج فارس رفت!

در ادامه‌ی پیامدهای اصلاحات سیاست خارجی عربستان سعودی و بازنگری سطح وابستگی اعراب به قدرت های خارجی، شی ‌جین پینگ، رئیس جمهور چین به ریاض سفر کرد. در جریان این سفر قراردادهای متعددی در زمینه های مختلف امضاء شد که هر یک از آنها نشانگر موضوعی خاص است.

رئیس ‌جمهور چین در ابتدای این سفر به مراسم افتتاحیه نشست چین و کشورهای عربی رفت و پس از دیدار با پادشاه و ولیعهد عربستان سعودی، در نشست ضدایرانی شورای همکاری خلیج فارس حضور یافت. این سفر در شرایطی صورت گرفت که چین با اعتراضات خیابانی به دلیل سیاست‌های «کووید‌ صفر» روبروست. اقتصاد چینی‌ها در نتیجه اقدامات دولت و محدودیت‌های اجتماعی ضربه خورده است و شی جین پینگ درصدد احیای اقتصاد پساکرونا است. در سوی دیگر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس با بازبینی سیاست خارجی خود می‌کوشند تا سطح وابستگی خود به آمریکا را کاهش داده و روابط خود را با سایر کشورهای قدرتمند جهان به ویژه چین توسعه دهند. علاوه بر این، جنگ روسیه و اوکراین، پیچیده‌تر شدن فرآیند معاملات انرژی در دنیا، عدم انتقال تکنولوژی تسلیحات نظامی از آمریکا و اروپا سبب شده تا کشورهای عربی با آغوش بازتری به استقبال شی جین پینگ بروند.

چینی‌ها در گزارش‌ها و تحلیل‌های خبری خود این سفر را بزرگترین و بالاترین سطح مناسبات دپیلماتیک بین خود و کشورهای عربی دانسته و آن را تاریخ ساز عنوان کرده‌اند. شی جین پینگ نیز در جریان نشست مشترک با کشورهای عربی در تایید این موضوع گفت: «نشست اعراب و چین رویدادی محوری در تاریخ روابط اعراب و چین است و آینده زیباتری را به دنبال خواهد داشت.»
کشور آنها بزرگترین وارد کننده نفت خام در جهان و اصلی ترین مشتری نفت کشورهای عربی به خصوص عربستان سعودی است. از طرفی دیگر عربستانی‌ها خواستار سرمایه گذاری چینی‌ها در پروژه‌های بخش پتروشیمی، ساخت شهر نئوم و تأسیسات انرژی هسته‌ای، بادی و خورشیدی و همچنین انتقال تکنولوژی ساخت تسلیحات نظامی (موشک های بالستیک و پهپادهای شناسایی و تهاجمی) شده‌اند.

مسلما همه این موارد برای اصلاح سیاست خارجی عربستان در وابستگی به آمریکا و اروپا نیست و غالب آنها در راستای رقابت با دشمن اصلی سعودی‌ها یعنی ایران است.

شی جین پینگ در سخنرانی‌های خود به تمام مسائل مشترک و دارای اهمیت در روابط با کشورهای عربی از ایجاد “مرکز امنیت هسته‌ای” (متشکل از چین و کشورهای حاشیه خلیج فارس) تا لزوم همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، حمایت از امنیت کشورهای حاشیه خلیج فارس و حتی مذاکره برای تعیین حاکمیت جزایر سه گانه ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک اشاره کرد. شی جین پینگ برخلاف جوزف بایدن، همتای آمریکایی‌اش با رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاست جمهوری دولت مستعفی یمن که مقبولیت چندانی در یمن و حتی در بدنه مخالفین انصارالله ندارد، دیدار و گفت‌وگو کرد.
اتخاذ این حجم از مواضع ضدایرانی کشورهای عربی را به سمت چین جذب خواهد کرد و این امکان را می‌دهد که طرفین در مذاکرات خود موضوعات فراوانی را مطرح کنند. نزدیکی چین به کشورهای عربی همچنین تهدیدات علیه ایران و متحدین منطقه‌ای را نیز افزایش خواهد داد چرا که چینی‌ها پیش از این نیز از ارائه تسلیحات موثر نظامی نظیر پهپادهای CH-۴، وینگ لونگ ۱ و وینگ لونگ ۲ به عربستان و امارات دریغ نکرده بودند.

علیرغم اصلاح و شفاف سازی مواضع ریاست جمهوری چین توسط سفارت این کشور در تهران، به نظر می‌رسد توسعه همکاری‌های چین و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیازمند بررسی و رصد جدی از سوی نهادهای ایران است. توسعه توان موشکی عربستان سعودی و دستیابی آنها به تأسیسات هسته‌ای تهدیدات جدیدی را برای ایران می‌آفریند که مقابله با آن به سادگی امکان پذیر نخواهد بود. به یاد داشته باشیم سیاست خارجی چین و سایر کشورهای دارای قدرت در جهان از روسیه تا آمریکا، مبتنی بر منافع است و این رفتار چین بارها در مسائل غارت معادن افغانستان، خرید نفت از دولت مستعفی یمن و فروش تسلیحات نظامی به کشورهای عربی به اثبات رسیده است.

بیشتر بخوانید:
غارتگری نفتکش‌های چینی در سواحل یمن
چینی‌ها غارت معادن طلای افغانستان را آغاز کردند
غارت معادن طلا و لیتیوم افغانستان توسط چینی ها