هدف ولیعهد عربستان از دستگیری شاهزاده‌های این کشور چیست؟

۱- فرضیه اول:

عربستان در صدد اجرای طرحی بزرگ بر ضد منافع و همپیمانان ایران در منطقه است که ممکن است به درگیری مستقیم با ایران نیز بیانجامد.

با توجه به اظهارات اخیر رئیس جمهور آمریکا در حمایت از شاه و ولیعهد سعودی، این کشور به احتمال زیاد در جنگ با ایران از پشتیبانی آمریکا و اسرائیل برخوردار خواهد بود، ولی به علت بهره‌مندی ایران از ابزارهای دفاعی خود عربستان نیز دچار خسارات شدید خواهد شد. افزایش هزینه‌های مالی و انسانی جنگ می‌تواند باعث ایجاد نارضایتی در مردم و بخشی از حاکمیت عربستان شود و زمینه را برای کودتا فراهم نماید.

دستگیری شاهزادگانی که ممکن است با خواسته‌های ولیعهد همراهی نداشته باشند این خطر احتمالی را از بین می‌برد. نشانه‌هایی که فرضیه وجود برنامه بزرگتر عربستان برای درگیری با حزب الله یا ایران را تقویت می‌کنند عبارتند از استعفای متحد عربستان در لبنان یعنی سعد حریری و حمله او به ایران و حزب الله در بیانیه استعفا، اظهارات عربستان مبنی بر اینکه موشک شلیک شده حوثی‌ها به ریاض را تجاوزی از طرف ایران می‌داند و حمایت رئیس جمهور و نماینده آمریکا در سازمان ملل از این ادعا که این موشک ایرانی بوده است.

در عین حال باید توجه داشت که اگرچه شبکه العربیه عربستان مملو از تبلیغات ضد ایرانی است، لااقل تا لحظه نگارش این مطلب، در رسانه‌های غربی نشانه‌ای از آماده‌سازی افکار عمومی برای درگیری نظامی به چشم نمی‌خورد.

۲- فرضیه دوم:

اصلاحاتی که ولیعهد عربستان در صدد انجام آن است منافع عده‌ای از شاهزادگان را به خطر خواهد انداخت.

به علاوه برخی از این اصلاحات مانند اعطای آزادی‌های اجتماعی به زنان موجب رنجش روحانیون پرنفوذ سعودی و قشر سنتی‌تر جامعه عربستان می‌شود. نارضایتی‌هایی که به این ترتیب در سطح جامعه به وجود می‌آید زمینه لازم برای اجرای کودتای شاهزادگان ناراضی علیه بن سلمان را فراهم می‌کند.

دستگیری‌ شاهزادگان دردسرساز می‌تواند این خطر احتمالی را خنثی سازد.

۳- فرضیه سوم:

محمد بن سلمان در راستای اصلاحات خود واقعا در صدد مبارزه با فساد است.

از جمله شواهدی که این فرضیه را تقویت می‌کنند این گمانه‌زنی است که دلیل استعفای اجباری سعد حریری که تابعیت عربستان را نیز دارد ورشکستگی شرکت ساختمانی تحت ریاست وی و احتمال استفاده شخصی از بخشی از کمک یک میلیارد دلاری عربستان به لبنان است.

۴- فرضیه چهارم:

هدف بن سلمان از این دستگیریها تحکیم نفوذ و قدرت خود است و الزاما نباید به دنبال دلیل خاصی برای این کار گشت‌.

در نهایت باید توجه داشت که فرضیه‌های بالا مانعه الجمع نیستند، بدین معنی که ممکن است همه یا تعدادی از این اهداف با هم دلیل این اقدامات محسوب گردند.

سید رضا رفیعی