قرارداد دمشق با دو شرکت آمریکایی برای افزایش تولید گاز؛ هدف نهایی واشنگتن چیست؟

بر اساس مفاد این توافق، شرکت‌های آمریکایی متعهد شده‌اند با به‌کارگیری روشهای نوین اکتشاف و بهره‌برداری، ظرفیت تولید گاز طبیعی در میادین کلیدی را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهند. هدف اصلی این پروژه، تأمین پایدار خوراک نیروگاه‌های برق و صنایع وابسته به گاز است تا بحران خاموشی‌های مکرر که سال‌ها گریبان‌گیر شبکه توزیع انرژی سوریه بوده، مهار شود.

اما مهمترین وجه این قرارداد، به چشم‌انداز راهبردی آن بازمیگردد. مقامات سوری این توافق را نه یک معامله تجاری، بلکه پل ورود سرمایه‌گذاری بین‌المللی به پروژه‌های زیرساختی پس از جنگ توصیف کرده‌اند. این همکاری می‌تواند الگویی برای جذب سایر شرکت‌های خارجی در حوزه‌های نفت، پتروشیمی و انرژی‌های تجدیدپذیر باشد.

دیدار اختصاصی ریان لانس، مدیرعامل کونکو فیلیپس و الکس ماکدونالد، مدیرعامل نواترا با ابومحمد الجولانی (احمد الشرع)، رئیس دوره انتقالی سوریه در حاشیۀ امضای این قرارداد، نشان از عزم جدی طرفین برای تسریع در اجرای فاز نخست پروژه دارد. در این نشست، دو طرف بر اهمیت همکاری فنی-مهندسی و آموزش نیروهای سوری برای مدیریت پایدار میادین گاز تأکید کردند.

در پایان این دیدار، مدیران ارشد دو شرکت آمریکایی با صدور بیانیه‌ای مشترک، آمادگی خود را برای سرمایه‌گذاری بلندمدت در بخش انرژی سوریه و کمک به بازسازی شبکه توزیع و انتقال گاز اعلام کردند و آن را نقطه عطفی در همکاری‌های انرژی در منطقه خواندند.

انعقاد قرارداد شرکت نفت سوریه با دو شرکت آمریکایی کونکو فیلیپس و نواترا را نمی‌توان صرفاً در چارچوب یک توافق فنی یا اقتصادی محدود تحلیل کرد. این قرارداد در شرایطی امضا شده که پس از سقوط دولت بشار اسد و روی کار آمدن حکومت ابومحمد الجولانی، سوریه وارد مرحله‌ای تازه از بازتعریف روابط خارجی، بازسازی زیرساخت‌ها و تعیین سهم بازیگران خارجی در آینده سیاسی و اقتصادی خود شده است. از این منظر، ورود شرکت‌های آمریکایی به بخش حساس گاز سوریه نشانه‌ای روشن از تلاش واشنگتن برای تثبیت جایگاه خود در نظم جدید این کشور است.

آمریکا به‌خوبی می‌داند که انرژی، برق و زیرساخت‌های حیاتی، ستون فقرات بازسازی سوریه پس از جنگ محسوب می‌شوند. بنابراین مشارکت شرکت‌های آمریکایی در میادین گازی، تنها به معنای سرمایه‌گذاری اقتصادی نیست؛ بلکه نوعی حضور راهبردی در نقطه‌ای است که مستقیماً با امنیت انرژی، ثبات داخلی، بازسازی اقتصادی و حتی مشروعیت حکومت جدید ارتباط دارد. هر بازیگری که بتواند در احیای شبکه انرژی سوریه نقش کلیدی ایفا کند، به‌طور طبیعی در تصمیم‌سازی‌های آینده دمشق نیز نفوذ بیشتری خواهد داشت.

در این چارچوب، دیدار مدیران ارشد شرکت‌های آمریکایی با الجولانی پیام سیاسی آشکاری دارد. واشنگتن و شرکت‌های آمریکایی در پی آن هستند که از همان مراحل نخست شکل‌گیری سوریه جدید، سهم خود را در پروژه‌های راهبردی تثبیت کنند و اجازه ندهند رقبای منطقه‌ای یا بین‌المللی به‌تنهایی میدان بازسازی سوریه را در اختیار بگیرند. انرژی، نفت، گاز، پتروشیمی و حتی پروژه‌های تجدیدپذیر می‌توانند ابزارهایی برای گسترش این نفوذ باشند.

به طور خلاصه باید گفت آمریکا می‌کوشد با استفاده از شرکت‌های انرژی، ابزارهای مالی، حمایت سیاسی و چتر امنیتی، جایگاه خود را در سوریه پسا اسد تقویت کند. هدف نهایی این روند، افزایش وابستگی ساختار جدید دمشق به سرمایه، فناوری و حمایت‌های غربی و در نتیجه افزایش قدرت اثرگذاری واشنگتن بر آینده سیاسی و اقتصادی سوریه است.