عبدالقادر الطحان در رأس سازمان اطلاعات سوریه؛ گمانه‌زنی‌ها درباره اختلافات در ساختار امنیتی

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری «تحولات جهان اسلام» الطحان جایگزین حسین السلامه شده است. السلامه نیز به ریاست شورای امنیت ملی سوریه منصوب شده؛ سمتی که بیشتر بر سیاست‌گذاری امنیتی و راهبردی متمرکز است و از مدیریت روزمره پرونده‌های اطلاعاتی فاصله دارد.

عبدالقادر الطحان، متولد سال ۱۹۸۰ در حلب، تحصیلات خود را در رشته علوم شرعی و زبان عربی گذراند، اما با آغاز بحران سوریه وارد فعالیت‌های نظامی شد. او در سال ۲۰۱۲ «گردان قدس» را تأسیس کرد که بعدها به «گردان‌های اسلامی قدس» تبدیل شد و در نبردهای غرب و جنوب حلب نقش داشت. الطحان در سال ۲۰۱۵ به هیئت تحریرالشام پیوست و به‌تدریج از فرماندهی نظامی به مسئولیت‌های امنیتی روی آورد.

وی پس از تصدی چندین سمت امنیتی در حلب و ادلب، ریاست اداره بازرسی و نظارت دولت نجات را در ادلب بر عهده گرفت و سپس از بنیان‌گذاران دستگاه امنیت عمومی شد. پس از سقوط حکومت بشار اسد، فرماندهی امنیت عمومی، معاونت وزیر کشور در امور امنیتی و سپس معاونت وزارت کشور را بر عهده داشت و اکنون به ریاست سازمان اطلاعات عمومی رسیده است.

تحول اخیر در حالی انجام می‌شود که رسانه‌های سوری در سالگرد سقوط دمشق تلاش کردند تا الطحان را از پشت پرده بیرون آورده و به عنوان یکی از مهمترین عناصر مؤثر در عملیات ردع العدوان به عرصه‌ی عمومی بشناسانند.

این تغییر همچنین در شرایطی صورت گرفته که طی ماه‌های گذشته رقابت و تداخل اختیارات میان وزارت کشور و سازمان اطلاعات افزایش یافته بود. برخی مدعی‌اند اختلافات میان حسین السلامه، رئیس پیشین اطلاعات، و انس خطاب، وزیر کشور، موجب نوعی دوگانگی در مدیریت پرونده‌های امنیتی شده بود و الجولانی با جابه‌جایی مسئولان تلاش کرده است از تداخل تصمیم‌گیری‌های امنیتی جلوگیری کند.

همین منابع تأکید می‌کنند که انتخاب الطحان به دلیل نزدیکی او به انس خطاب و ارتباط گسترده‌اش با ساختار امنیتی جدید سوریه، می‌تواند به هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های امنیتی کمک کند.

در مقابل، برخی چهره‌های نزدیک به جریان‌های مخالف دولت جدید، روایت دیگری از این تغییر ارائه کرده‌اند. از جمله صالح الحموی، از اعضای سابق هیئت تحریرالشام، مدعی شده است حسین السلامه در پی اختلاف شدید با وزیر کشور از ریاست سازمان اطلاعات کناره‌گیری کرده و هشدار داده است که این اختلافات ممکن است به بی‌ثباتی امنیتی و افزایش عملیات تروریستی منجر شود.

برخی شبکه‌های اجتماعی منتقد مدعی‌اند که اختلاف حسین سلامه و انس خطاب بر سر دستگیری‌های اخیری که در پی انفجارهای اخیر در دمشق صورت گرفت به اوج رسید.

برخی منتقدان انس خطاب در شبکه‌های اجتماعی ادعا کرده‌اند که وزارت کشور عملاً تمامی فعالیت‌های امنیتی و عملیاتی را در اختیار گرفته و سازمان اطلاعات را از اجرای عملیات میدانی کنار گذاشته است. این افراد مدعی هستند اطلاعات جمع‌آوری‌شده باید در اختیار وزارت کشور قرار گیرد و اجرای عملیات صرفاً توسط این وزارتخانه انجام می‌شود. با این حال، تاکنون هیچ مقام رسمی سوری این ادعاها را تأیید نکرده است.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که دولت سوریه همچنان با چالش‌های امنیتی، ادامه ناآرامی‌ها در برخی مناطق و پیچیدگی روابط با بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی روبه‌رو است؛ موضوعی که به تغییرات اخیر در رأس نهادهای امنیتی، اهمیتی فراتر از یک جابه‌جایی اداری بخشیده است.