جنگ روانی در قره باغ کوهستانی با صدای اذان شیعه

وزارت دفاع آذربایجان از تلاش ارامنه برای ساخت سنگر و آمادگی برای جنگ و پخش اذان خبر می دهد. طرف ارمنی هم می ‌گوید که نیروهای دولت آذربایجان هنگام تهدید به ترک روستاها به زبان ارمنی از صدای اذان هم استفاده می کنند.

دور تازه تنش های قومی در قره باغ کوهستانی این بار با جنگ روانی و تبلیغاتی آغاز شده است. بخش خبری شبکه تلویزیونی اجتماعی تی وی جمهوری آذربایجان، ۲۶ فوریه ۲۰۲۲(برابر با ۸ اسفند) و همزمان با سالروز کشتار خوجالی به نقل از وزارت دفاع این کشور اعلام کرد: نیروهای وزارت دفاع در تمامی خطوط تماس با منطقه تحت کنترل ارامنه صدای اذان پخش کرده اند.

یک روز پس از این ماجرا نیز همین شبکه به نقل از وزارت دفاع مدعی سنگرسازی ارامنه شده است: نیروهای وزارت دفاع آذربایجان در روستای پیرلر عسگران (شمال شرقی در محدوده تحت کنترل ارامنه) با اعلام اخطار با زبان ارمنی به وسیله بلندگو مانع سنگرسازی ارمنی ها در زمین‌های اطراف روستا شده اند. نیروهای وزارت دفاع همچنین به آنها گفته اند که اگر می خواهند در اراضی متعلق به آذربایجان زندگی کنند باید به اقدامات غیرقانونی خود پایان بدهند و در غیر این صورت باید خاک آذربایجان را ترک کنند. ارامنه به روستای پیرلر خِرمورت و به عسگران، آسکران می‌گویند.

همین شبکه اخباری دیگری را درباره پخش روزانه اذان شیعه ۱۲ امامی و سرود ملی آذربایجان در محدوده شوشاکند و مشرف بر شهر خان کندی مرکز دولت ارمنی قره باغ منتشر کرده است. ارامنه قره باغ کوهستانی به این شهر استپاناکرت می ‌گویند و به عنوان پایتخت دولت موسوم به آرتساخ از آن استفاده می‌‌کنند که از نظر جمهوری آذربایجان خودخوانده و غیرقانونی است. این دولت تاکنون از سوی هیچ دولت دیگری به صورت رسمی شناسایی نشده و عضو سازمان ملل هم متحد نیست. جمهوری آذربایجان منطقه خودمختار قره باغ کوهستانی را با مصوبه مجلس این کشور منحل و در قالب تقسیمات جدید قرار داده است.

ماجرا همچنان به صورت روزانه ادامه دارد تا جایی که محافل حقوق بشری و خبری ارمنستان نیز در این باره حساس شده اند.

فعال حقوق بشری ارمنستان، شنبه پنجم مارس برابر با ۱۴ اسفند به مناطق پر تنش سفر کرده است. آرمن پرس ارمنستان در این باره نوشته است: کریستین گریگوریان، مدافع حقوق بشر جمهوری ارمنستان ۵ مارس، در چارچوب سفر خود به آرتساخ، با دادستان کل جمهوری آرتساخ و مدافعان حقوق بشر جمهوری آرتساخ دیدار کرده است. وی همچنین از روستای خرمورت در منطقه آسکران آرتساخ بازدید کرده و با اوضاع آشنا شده است.

آرمن پرس نوشته صفحه فیس بوک این فعال ارمنستان را در ادامه گزارش خود منتشر کرده که به این شرح است: به عنوان بخشی از سفر کاری خود به آرتساخ، جلسات خود را در دفتر دادستانی کل ادامه دادم. من با گورگن نرسیسیان دادستان کل آرتساخ ملاقات کردم که وی به تفصیل در مورد اقدامات طرف آذربایجانی با هدف برهم زدن زندگی عادی شهرک‌های مرزی، اعمال فشار روانی بر ساکنان و ایجاد وحشت در بین آنها صحبت کرد.

سپس از روستای خرمورت در منطقه آسکران بازدید کردم و در محل با مشکلات موجود آشنا شدم. اوضاع تنها نگران کننده نیست، خبرهای خوشی هم شنیدم. بعد از جنگ هیچ مهاجرتی از روستا صورت نگرفته و همه ساکنان برگشته اند و دوباره در زادگاه خود ساکن شدند.

همچنین بخش ارمنی رادیو آزادی (اتحادیه اروپا) نیز در گزارشی از روستای پیرلر بیان کرده است: روستاییان می‌گویند که نیروهای آذربایجان از ۱۶ فوریه برابر با ۲۷ بهمن به کشاورزان روستای پیرلر عسگران هنگام آماده سازی زمین تیراندازی کرده اند که یک تراکتور صدمه دیده است. پس از این رویداد نیروهای صلحبان فدراسیون روسیه در محدوده حائل مستقر شده اند. نیروهای آذربایجان همراه با اعلام اخطار علیه ساکنان ارمنی روستا از صدای اذان نیز استفاده کرده اند که موجب ترس و وحشت بزرگسالان و کودکان شده است. 

هونان تاتووسیان نماینده دولت ارمنی قره باغ کوهستانی به این رسانه گفته است: اعلام تخلیه روستا از سوی آذربایجان موجب نگرانی ساکنان شده است. نیروهای پلیس در سنگرها مستقر شده اند و صلحبانان روسیه نیز با آذربایجانی ها گفتگو می کنند و از آنها می خواهند تا از این اقدامات نگران کننده دست بردارند.

این وقایع با تیراندازی نیروهای آذربایجان ارتش آذربایجان در ابتدای هفته تکمیل شده است. شوشی نیوز تیراندازی نیروهای آذربایجان را در روز یکشنبه ۶ مارس (۱۵ اسفند) گزارش کرده است.

زوریک آبراهامیان دهیار خرمورت (پیرلر) در همین باره به شوشی نیوز گفته است: «طرف آذربایجان تنها پس از پاسخ ما سکوت اختیار کرد. سپس من به فرمانده حافظ صلح زنگ زدم، فرمانده نیروها را فرستاد، انها با دو بی تی آر به روستا آمدند، تمام مرز را دور زدند، فرماندهی صلحبانان فرماندهی آذربایجان در مرز مذاکره کرد.”

همچنین ارتش آذربایجان در همین روز یک جبهه دیگر نیز در قره باغ کوهستانی شعله ور کرده اند. شوشی نیوز به نقل از سزاک خاچاطوریان دهیار روستای تغاورد در این باره نوشته است: نیروهای آذربایجان از ساعت ۱۳ تا ۱۵ به وقت محلی از مواضع خود به سوی روستای تغاورد تیراندازی کرده اند. این درگیری ها تلفاتی برای دو طرف نداشته و یا اینکه گزارش نکرده اند.

چنانکه به نظر می رسد سیاست تشنج دائمی در قره باغ از سوی دولت آذربایجان همچنان دنبال می شود که در نتیجه آن آتش بس نقض می شود. همچنین دولت این کشور از آموزه های دینی همچون اذان نیز استفاده ابزاری می کند تا بخشی از مذهبیون این کشور را با خود همراه کند. نتیجه دیگر استفاده از اذان شیعه در جنگ روانی علیه ارامنه، ایجاد ترس و نفرت نسبت به اسلام و القای خشونت است که ارامنه را از دین اسلام و مذهب شیعه بیزار می کند.

رویکرد استفاده از اذان در حالی است که دولت آذربایجان سکولار است و اساسا استفاده از آموزه های دینی را مجاز نمی داند. متفکران دینی و مکان های مذهبی آذربایجان زیر بار فشار سنگینی قرار گرفته اند و روحانیون مذهبی منتقد سیاست های دولت روانه زندان می شوند.