مروری بر خطوط کنترل قره باغ + نقشه قره باغ

در حدود قرن هفتم هجری، منطقه مثلثی شکل بین رودهای کر، ارس و کوهستانهای زنگه زور، قراباغ نام گرفت. جغرافیای این منطقه دارای تنوع فراوانی بوده و متشکل از دشت های وسیع تا کوهستانهای بلند می باشد. در اواخر قرن هجدهم، خان محلی قراباغ به عنوان قدرتمندترین حاکم محلی بر دیگر خانات قفقاز، سایه افکنده بود ولی طی شیوع بیماری های مرگبار و مهاجرت ساکنان، این منطقه تقریبا خالی از سکنه گردید.

در اوایل تشکیل اتحاد جماهیر شوروی ، بر طبق درخواست ساکنان قراباغ ، این منطقه به دو قسمت تقسیم شد. دشت های پست قراباغ به جمهوری آذربایجان شوروی اعطا و نواحی ارمنی نشین کوهستانی به حالتی خودمختار درآمد که «ناحیه خودمختار قراباغ کوهستانی» نام گرفت(به زبان روسی: ناگورنو کاراباخسکای آوتونومنای اوبلاست/Нагорно-Карабахская автономная область).

با فروپاشی شوروی و آغاز مناقشات بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان در اوایل دهه ۹۰ میلادی، وضعیت به رویارویی نظامی انجامید که نیروهای مشترک ارمنستان و قراباغ، بخش هایی از اراضی جمهوری آذربایجان را اشغال کرده و نیروهای جمهوری آذربایجان نیز بخش هایی از منطقه خودمختار در حوالی خوجاوند و ماراقا را به اشغال درآوردند.

چنانکه روی نقشه نشان داده شده است ، خطوط کنترل در قراباغ به چند قسمت تقسیم می گردد:
– نواحی تحت کنترل جمهوری آرتساخ شامل اراضی سابق ناحیه خودمختار به علاوه اراضی اشغالی جمهوری آذربایجان .
– قسمتی از اراضی ناحیه خودمختار سابق که امروزه تحت کنترل نیروهای جمهوری آذربایجان است.
– منطقه حائل بین نیروهای دو طرف که با هاشور سفید مشخص شده است.

هرچند نواحی تحت کنترل جمهوری آرتساخ توسط کارگزاران این جمهوری اداره می شود اما جمهوری ارمنستان به دلیل ضمانت قانونی، مسئولیت دفاع از این مناطق را دارد. لازم به ذکر است، اخبار منتشره در خصوص تبادل آتش و یا کشته و زخمی شدن مرزبانان دو طرف به دلیل ورود غیرقانونی عمدی یا سهوی به منطقه حائل بوده و تعرض هریک از طرفین به اراضی طرف مقابل صحت ندارد.