فرودگاه‌های آذربایجان رقیب جدید همتایان ایرانی

جمهوری آذربایجان پیش از این ۶ فرودگاه با استاندارد پروازهای بین المللی در باکو، نخجوان، گنجه، قبه له، لنکران و زاقالاتا داشت. این کشور با تکمیل این ۲ فرودگاه جدید می‌تواند با ۱۰ فرودگاه پذیرای پروازهای بیشتری باشد. مقامات آذربایجانی هدف از این کار در منطقه قره باغ را توسعه گردشگری در مناطق آزاد شده اعلام کرده اند.

پیش از معاهده ترک مخاصمه در سال ۲۰۲۰ عبور از آسمان منطقه قره باغ به دلیل اختلاف‌های حقوقی و احتمال سرنگونی هواپیماهای مسافری از سوی هر دو طرف درگیر ممکن نبود. همچنین آسمان هر دو کشور به روی یکدیگر بسته بود. اما ارمنستان پس از معاهده ترک مخاصمه جنگ دوم قره باغ حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای ترکیه و آذربایجان گشوده است. می‌توان مدعی شد که مسیری جدید در مسیر هوانوردی تجاری و مسافری در قفقاز جنوبی گشوده می‌شود. کریدوری که پروازهای اروپا به جنوب و شرق آسیا از آن استفاده می‌کنند هم اکنون از روی ایران می‌گذرد.

وضعیتی که ممکن است در آینده نه چندان دور اتفاق بیفتد این است که شرکت‌های هواپیمایی کم کم از آسمان کشور ایران به دلیل فشارهای غرب استفاده نکنند و فرودگاه آذربایجان پذیرای این پروازها می‌شوند. رقیبی جدی برای اقتصاد فرودگاهی ایران که تحت تحریم نیست و از توان فنی و تجهیزات مدرن آمریکایی و اروپایی بهره می‌برد. چنانچه این وضع اتفاق بیفتد زیان‌های سنگینی به فرودگاه های تبریز، فرودگاه امام خمینی تهران و فرودگاه مشهد وارد می‌کند و سبب کاهش درآمد ترانزیتی ایران می‌شود. البته این مسیر هوایی یک گزینه چانه زنی برای کشورمان در مقابل کشورهای اروپایی نیز هست و آنها تلاش می‌کنند تا از فشار این گزینه رها شوند.

اما چرا چنین گزینه ای محتمل است؟ آذربایجان پیش از این با خواست کشورهای غربی در قراردادهای سه خط لوله انتقال نفت و گاز، مسیر ایران را دور زده است. نفت و گازی که از این کشور به گرجستان، ساحل دریای سیاه و ترکیه رسیده و سپس به اروپا می‌رود. دولت جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده بود تا مسیر ایران به ترکیه راه انتقال باشد اما چنین نشد و اکنون این کشور به آلترناتیو انرژی برای امنیت اروپا در مقابل فشارهای روسیه مبدل شده است.

کریدور تجارت زمینی شرق به غرب (مسیر تجاری اروپا به شرق و جنوب آسیا) نیز که از قفقاز جنوبی می‌کند، همین مسیر را طی می‌کند و باز هم مسیر ایران را دور زده است. بندر باکو آذربایجان و اکتائو قزاقستان نقطه اتصال این کریدور استراتژیکی هستند و تلاش‌های ایران بر جلب نظر قدرت‌های اقتصادی به جایی نرسیده است.

می‌توان مدعی شد که جمهوری آذربایجان با تکمیل این زیرساخت‌های فرودگاهی باز هم به گزینه دیگری دست می‌یابد و این بار آلترناتیو ارتباطات جهانی می‌شود.