قزاقستان، سقط جنین ترکستان بزرگ

در آن زمان شاید اکثر کارشناس ها این اقدام ترکیه را مقطعی و محدود به سوریه می دانستند. حتی بعدها که ترکیه از این عناصر در لیبی و قره باغ نیز استفاده کرد هم بسیاری بر این باور بودند که این اقدامات سازمان های امنیتی ترکیه برنامه ریزی شده نیست و فقط بنا به ضرورت پیش آمده صورت گرفته است.

اما با بازگشت این عناصر و حضور موثر، تیمی و برنامه ریزی شده آنان در آشوب های قزاقستان برای بسیاری مشخص شد که این اقدامات مسلما از قبل برنامه ریزی شده است. در کنار این ها باید توجه داشت ترکیه به بهانه های نژادی و با شعار ترکستان بزرگ مدارسی نیز در این کشور و دیگر کشورهای آسیای مرکزی تاسیس کرده است. همچنین فرودگاه آلماتی که این عناصر از آن برای رفتن به ترکیه و بازگشت از آن استفاده کرده اند، سهامدار عمده آن شرکت های چندملیتی وابسته به جریان های قدرت در ترکیه هستند.

قطعا قزاق ها هیچ وقت باور نمیکردند زمانی که شهروندان این کشور جذب گروه های تکفیری می شدند و برای اعزام به سوریه به ترکیه می رفتند و همزمان ترکیه هم با شعار همنژادی و ترکستان بزرگ در این کشور سرمایه گزاری فرهنگی و اقتصادی می کرد، هدف نهایی ترکیه نوعثمانی، همدستی با کشورهای غربی برای تغییر حکومت به روش مسلحانه و به قدرت رساندن تندروهای نزدیک به خود در این کشور است تا این کشور را زمین جدید رقابت با روسیه و چین نماید. اما غیر از قزاقستان ترکیه در دیگر کشورهای آسیای مرکزی نیز به بهانه های نژادی سرمایه گزاری کرده است.

آنچه مسلم است پس از آشوب های قزاقستان و مشخص شدن ماهیت اقدامات ترکیه در آن، کشورهای آسیای مرکزی دیگر به ترکیه به عنوان شریک راهبردی و برادر همنژاد نگهبان نگاه نمی کنند و فعالیت های ترکیه در این کشورها بخصوص در زمینه فرهنگی و مدارس رو به کاهش خواهد گذاشت. دیگر کشورهای آسیای مرکزی که بنیه دفاعی کمتری نسبت به قزاقستان دارند دیگر ترکستان بزرگ را نه تنها پشتوانه نژادی برای درگیری های امنیتی، بلکه آن را به چشم تله تکفیری تروریستی برای خود خواهند دید که با توجه به حکومت های خودکامه این کشورها قابلیت رشد سریع در آنها را دارد. علاوه بر این ها من بعد روسیه نیز به جهت جلوگیری از آسیب به منافعش برای محدود کردن اقدامات ترکیه در این منطقه تلاش مضاعفی خواهد کرد.

باید انتظار داشت ترکستان بزرگ دیگر تنها بر روی کاغد خواهد بود و شکل نگرفته کشورهای آسیای مرکزی با نظر مثبت روسیه سریعتر خود را از دایره آن خارج خواهند کرد. مسئله ای که موجب می شود به دنبال شریک قدرتمند دیگری بروند که به دلیل سابقه تاریخی و اشتراکات قبل و پس از فروپاشی شوروی روسیه گزینه اول آن ها خواهد بود. اما سوال اینجاست، در کشور ما چقدر به آسیای مرکزی اهمیت داده می‌شود و چقدر از ظرفیت های آن آگاه هستیم. ما چه برنامه ای برای همگرایی با این کشورها که اتفاقا با آنها سابقه و اشتراک تاریخی و فرهنگی داریم ترسسیم نموده ایم. آیا در این دوره گذار در آسیای مرکزی اقدامی از سوی ما بر خلاف دوقرن گذشته در این عرصه شاهد خواهیم بود؟