دانش نظامی: بمب‌های هوشمند قائم

پنج‌شنبه 17 شهریور 1 - 23:26
https://iswnews.com/?p=78459

بمب‌های هواسُرش هوشمند قائم، مجموعه‌ای سه عددی از بمب‌های مینیاتوری هوشمندی است که توسط وزرات دفاع جمهوری اسلامی ایران تولید و عرضه می‌شود. این بمب‌ها دومین خانواده بمب‌های مینیاتوری یا SMB (Smart Miniature Bomb) بعد از خانواده سدید محسوب می‌شوند که از طراحی تکامل یافته‌تری بهره می‌برند. بمب‌های قائم ١، ۵ و ٩ همگی طی مراسمی در ١۵ مرداد ١٣٩٨ با حضور وزیر دفاع وقت رونمایی شد.

بر اساس سخنان وزیر دفاع و پشتیبانی سابق نیروهای مسلح، امیر حاتمی، در مراسم رونمایی از بمب‌های قائم، این محصول به‌صورت مشترک توسط دو سازمان صنایع دفاع و صنایع الکترونیک ایران (صا ایران) تولید شده است. حداقل ارتفاع عملکردی این بمب‌ها ۴ تا ١٠ هزار پا (١٢١٩ تا ٣٠۴٨ متر) و برد آن ١٢ تا ۴٠ کیلومتر است و قابلیت نصب سرجنگی مختلف نفوذی و ترکشی با بردهای مختلف و قدرت تخریب متنوع نیز در این بمب‌ها وجود دارد.

لازم به ذکر است، منظور از “حداقل ارتفاع عملکردی” بمب قائم آن است که اگر بمبها را کمتر از این ارتفاع پرتاب کنیم (زیر 1219 متر)، توان هواسُرشی نداشته و به سرعت به سمت اهداف سقوط خواهند کرد.

توضیح وزیر دفاع سابق، امیر حاتمی در خصوص بمب‌های هوشمند قائم و اعلام برد ١٢ تا ۴٠ کیلومتر برای آنها

اما در جایی دیگر امیر سرتیپ شاهرخ شهرام مدیرعامل صنایع الکترونیک ایران، برد بمب‌ها را ٢٠ تا ۴٠ کیلومتر عنوان می‌کند. با توجه به وجود تنقاض میان سخنان امیر حاتمی و امیر شهرام، برد دقیق این بمب‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. همچنین متأسفانه برد این سری از بمب‌ها هیچگاه به‌صورت رسمی در هیچ یک از نمایشگاه‌های نظامی اعلام نشده است. در ادامه‌ی نوشتار تلاش خواهیم کرد تا برد هر یک از بمب‌های سری قائم را به‌صورت جداگانه مشخص کنیم.

توضیحات سرتیپ شاهرخ شهرام مدیرعامل صنایع الکترونیک ایران درباره بمب های سری قائم و اعلام برد ٢٠ تا ۴٠ کیلومتر برای آنها

بمب‌های با قطر کم (SDB – Small Diameter Bomb) نوع جدیدی از بمب‌ها هستند که در چند سال اخیر توسط قدرت های نظامی تولید کننده سلاح بهینه سازی شده اند. نمونه‌های اولیه‌ی آمریکایی این مدل از بمبها سنگین بودند و از سال ٢٠٠۶ (٨۴-٨۵) تولید شدند. این بمب‌های آمریکایی توسط جنگنده و از ارتفاع بالا پرتاب می‌شدند که بردی ١١٠ کیلومتری را به ارمغان می آوردند. با توجه به نیاز ایران به تسلیحاتی سبک‌تر اما کاربردی برای پهپادهای مدرن خود، ایران در ساخت بمب‌های هوشمند از این نوع بمب‌ها الهام گرفت و این تلاش‌ها سرانجام در سال ١٣٩٣ با معرفی بمب‌های مینیاتوری خانواده‌ سدید به ثمر نشست. سدید-٣۴٢ را می‌توان اولین بمب مینیاتوری ایران دانست که بعدها در خانواده قائم به تکامل رسید.

بیشتر بخوانید: دانش نظامی: خانواده تسلیحاتی سدید

در این مسیر، تولید جستجوگرهای (Seeker) قابل استفاده در تمام بمب‌های هوشمند فعلی و آینده ایرانی بسیار مهم بود. از این رو، وزارت دفاع ایران، جستجوگرهایی با انواع شیوه هدایت را تولید کرد. دو نمونه از این جستجوگرها با نام جستجوگر حرارتی تصویری RU320ST و جستجوگر تصویری مرئی RU113ST به نمایش درآمده است که تاکنون بر روی خانواده سدید و قائم نصب و مشاهده شده‌اند.

جستجوگر حرارتی تصویری RU۳۲۰ST (سمت چپ) در کنار جستجوگر تصویری مرئی RU۱۱۳ST (سمت راست)

هرچند از تاریخچه و ترتیب تولید این بمب‌ها اطلاعاتی در دسترس نیست اما بر اساس داده های موجود می‌توان تقسیم بندی را بر این اساس در نظر گرفت:

بمب هواسُرش قائم ۵:
مشخصات بمب‌های قائم به‌طور رسمی اعلام نشده است اما در نمایشگاه دفاعی بغداد، برخی از مشخصات بمبهای قائم ١ و قائم ۵ به نمایش درآمد. با توجه به مشخصات اعلامی در این نمایشگاه، ابعاد قائم ۵ و بمب سدید ٣۴٢ بسیار به یکدیگر نزدیک بوده اما به‌دلیل اضافه شدن بال‌ها بصورت ثابت و افزایش وزن سرجنگی، وزن آن به ٢٠ کیلوگرم رسیده است.

مشخصات قائم 5 با نام تجاری BS20 ارائه شده در نمایشگاه ARMY 2022

مشخصات قائم 5 با نام تجاری BS20 ارائه شده در نمایشگاه دفاعی بغداد

امیر حاتمی در زمان رونمایی از این بمب‌ها، برد خانواده قائم را از ١٢ تا ۴٠ کیلومتر اعلام کرده است. با دقت به بال‌های جلویی و انتهایی قائم ۵ متوجه ابعاد بزرگتر و شکل آیرودینامیک آن با بمب‌های خانواده سدید خواهیم شد. احتمالا برد قائم ۵ از سدید ٣۴٢ و ٣۴۵ بیشتر است زیرا وزن کمتر و مساحت بال بیشتری در اختیار داشته که باعث افزایش نیروی برآ (Lift) و کاهش نیروی پسا (Drag) و در نهایت افزایش برد آن خواهد شد. از این رو، با استناد به مطالب گفته شده برد آن‌ را می‌توان ١٢ کیلومتر در صورت رهاسازی از ارتفاع ۵ کیلومتری در نظر گرفت. بمب قائم ۵ امکان نصب بر روی جنگنده را داشته و در صورت رهاسازی ارتفاع بالا می‌توان بردی تا ٢٠ کیلومتر را برای آن در نظر گرفت.

بال‌های میانی قائم‌ ۵ بلندتر بوده و دارای انحنایی پسگرا و خمیده هستند که نشان‌دهنده بهبود ویژگی پروازی برای بال‌ها نسبت به سدید ٣۴۵ است.

جستجوگرهای مورد استفاده در قائم ۵، تصویری یا اپتیکی (TV)، حرارتی (IR)، لیزر و ترکیبی از اپتیکی و لیزر می باشد. استفاده از انواع سیکرها در قائم ۵ اجازه انجام عملیات با دقت زیاد و در تمام شرایط آب و هوایی را می دهد.

سیکر جستجوی اپتیکی (TV) برای قائم ۹

نمونه ای از قائم‌ ۵ نیز دیده شده است که دارای سیکر جستجو فروسرخ و فیوز مجاورتی (احتمالاً از نوع لیزری) می باشد که در نوع خود قابل توجه است. دلیل استفاده از جستجوگر فروسرخ احتمالا برای کاهش هزینه ساخت است؛ اما این موضوع دقت و کیفیت آن را کمتر خواهد بود. با این وجود استفاده از فیوز مجاورتی در کنار جستجوگر فروسرخ، این نقص را تا حدودی جبران می‌کند.

نمونه ای از بمب قائم ۵ با جستجوگر فروسرخ و فیوز مجاورتی

قائم ۵ ناشناس:
گونه‌ای از بمب قائم ۵ در نمایشگاه دستاوردهای جهاد خودکفایی نیروی دریایی ایران در ٢٣ آذر ماه ١۴٠٠ به نمایش گذاشته شد که طول و عرض بال‌ها به شکل محسوسی افزایش پیدا کرده بود. این امر باعث افزایش مساحت بال و در نهایت افزایش برد می‌شود. البته احتمال افزایش وزن موشک و ثابت بودن برد آن نیز وجود دارد.

گونه‌ای از بمب قائم ۵ با طول و عرض بالهای بیشتر

این گونه از بمب قائم ۵ در زیر بال پهپاد فطرس در پایگاه زیر زمینی ٣١٣ ارتش دیده شده است که احتمال عملیاتی بودن آن را تقویت می‌کند. همچنین با توجه به عملیاتی شدن این گونه جدید از بمب قائم ۵ در پهپاد فطرس ارتش، می‌توان توقع بکارگیری این بمب بر روی دیگر پهپادهای رزمی نیروهای مسلح کشور را در آینده نزدیک داشت. موضوعی که توان تهاجمی پهپادهای ایرانی را به طرز چشمگیری افزایش خواهد داد.

بیشتر بخوانید: دانش نظامی: پهپاد رزمی شناسایی فطرس

پهپاد فطرس ارتش در پایگاه پهپادی ٣١٣ ارتش

بمب قائم ۵ نصب شده بروی ابابیل ۵

بیشتر بخوانید: دانش نظامی: پهپاد ابابیل ۵ جدیدترین دستاورد پهپادی ایران

بمب قائم ۵ از نمای پشت

مشخصات بمب هواسُرش هوشمند قائم ۵:
طول: ١٠٨ سانتیمتر
قطر: ۱۵/۲ سانتیمتر
نوع جستجوگر: تصویری (TV)، حرارتی (IR)، لیزری، ترکیبی از اپتیکی و لیزری
نوع سر جنگی: ترکش شونده
نوع فیوز: قابل برنامه‌ریزی و زمان‌بندی
وزن سر جنگی: ٨/۵ کیلوگرم
وزن کلی بمب: ٢٠ کیلوگرم
برد: ١٢ تا ٢٠ کیلومتر بر اساس ارتفاع رهاسازی (در گونه ناشناس قائم ۵ برد آن می‌تواند تا ۴٠ کيلومتر نیر افزایش پیدا کرده باشد)

بمب هواسُرش قائم ١:
بمب هواسُرش قائم ١ را می‌توان دومین عضو از خانواده بمب‌های قائم دانست زیرا قائم ۵ در امتداد تغییرات سدید به وجود آمده و قائم ١ با توجه به نیاز به بمبی سبک برای حمل توسط پهپادهای سبک ایجاد شده است. ایران کاربر تعداد بسیار زیادی پهپاد سبک با توان کم در حمل مهمات مانند ابابیل ٣ و ۴ است. از آنجا که این پهپادها توان زیادی برای حمل مهمات ندارند؛ بمب سبک و هوشمند قائم ١ می‌تواند در راستای دکترین “هر هدف یک تیر” بر روی پهپادهای سبک ایرانی به‌درستی انجام وظیفه کند.

تصویری از نمایشگاه ARMY 2022 و دو بمب قائم ١ و ۵ – تفاوت دو بمب و سبک و کوچک‌سازی قائم 1 مشخص است.


مشخصات‌ بمب قائم ١ نیز در نمایشگاه دفاعی بغداد با نام تجاری BS12.5 به نمایش درآمده است. وزن این بمب ١٢/۵ کیلوگرم، طول آن ٩٠ سانتیمتر و قطر آن ١٢/۵ سانتیمتر عنوان شده است.

مشخصات قائم 1 با نام تجاری BS12.5


قائم ١ نیز از سیکر های تصویری یا اپتیکی (TV)، حرارتی (IR)، لیزری، ترکیبی از اپتیکی و لیزری استفاده می‌کند. اما قائم ١، در نوع سرجنگی با تنوع بیشتری معرفی شده است. تاکنون سر جنگی‌های ترکش شونده، آتش زا، برخورد مستقیم (انرژی جنبشی) برای این بمب معرفی شده است. البته ذکر این نکته قابل توجه است که امکان استفاده از این سرجنگی‌ها برای تمام خانواده قائم وجود دارد. فیوز قابل برنامه‌ریزی و زمانبندی این امکان را به بمب می‌دهد تا آن را با فاصله از زمین یا در یک ارتفاع مشخص منفجر کرد و تأثیر سرجنگی را متناسب با اهداف افزایش داد. وزن کلی بمب قائم 1، ١٢/۵ کیلوگرم بوده و سر جنگی آن ١/۵ کیلوگرم است.
برد این بمب نیز مانند دیگر اعضای خانواده قائم اعلام نشده است. قائم ١ با وزن کم و قطر کم و بال‌هایی که دقیقاً شبیه به قائم ۵ است می تواند برد قابل توجهی داشته با‌شد. به‌نظر می‌رسد نسبت بال‌ها به بدنه در قائم ١ کمی بیشتر از قائم ۵ باشد. اما احتمالا بردی معادل با قائم ۵ یعنی ١٢ کیلومتر درصورت رها شدن از ارتفاع ۵ کیلومتری و برد ٢٠ کیلومتری در صورت رهاسازی از ارتفاع بالا را خواهد داشت. حداقل ارتفاع رهاسازی برای این بمب نیز ۴ هزار پا یا ١٢١٩ متر است.

بمب قائم-۱

مشخصات بمب هواسُرش هوشمند قائم ١ با نام تجاری BS12.5:
طول: ٩٠ سانتیمتر
قطر: ۱۲/۵ سانتیمتر
نوع جستجوگر: تصویری (TV)، حرارتی (IR)، لیزری، ترکیبی از اپتیکی و لیزری
نوع سر جنگی: ترکش شونده، آتش زا، برخورد مستقیم (انرژی جنبشی)
نوع فیوز: قابل برنامه‌ریزی و زمان‌بندی
وزن سر جنگی: ١/۵ کیلوگرم
وزن کلی بمب: ١٢/۵ کیلوگرم
برد: ١٢ تا ۴٠ کیلومتر

بمب هواسُرش قائم ٩:
بمب‌های سری قائم به‌صورت گسترده بر روی انواع پهپادهای ایرانی مشاهده شده است، اما تاکنون تصاویری از نصب بمب قائم ٩ مشاهده نشده است. بمب قائم ٩ هیچ نمایشگاهی عرضه نشده و تصاویر بسیار کمی از آن در دسترس است. با توجه به اظهارات وزیر دفاع وقت ایران در زمان رونمایی از بمب‌های قائم مبنی بر اینکه این بمبها بر روی پهپاد و جنگنده قابل استفاده هستند و از آنجا که تاکنون بمب قائم 9 بر روی پهپادها مشاهده نشده است، این برداشت را می‌توان داشت که بمب قائم ٩ به‌صورت اختصاصی برای جنگنده ها توسعه یافته است. البته باید یادآور شد که قطعاً امکان نصب بمب قائم ٩ بر روی پهپادها نیز وجود دارد.
هر چند ابعاد قائم ٩ در دسترس نیست اما مشخصا از قطری مشابه با قائم ۵ یعنی ١۵٢ میلیمتر بهره می‌برد. با توجه به اینکه مکان نصب بال در این مدل تغییر کرده و طول و وزن آن نیز دستخوش تغییرات شده است، به‌طور قطع مرکز ثقل قائم ٩ نیز نسبت به قائم ۵ تغییر کرده است. با بررسی تصاویر موجود، افزایش چشمگیر طول بمب قابل مشاهده است. بر اساس بررسی‌های انجام شده، طول این بمب باید در حدود ١۵٠ سانتیمتر باشد. همچنین در این بمب قابلیت استفاده از انواع سرجنگی و سیکرهای مورد استفاده در قائم ١ و ۵ وجود دارد.
مسأله بعدی تعیین وزن بمب است. برای این منظور با توجه به افزایش طول بمب قائم 9 و با مبنا قرار دادن بمب قائم 5، وزن بمب قائم ۵ را به میزان تقریباً ۵٠ درصد افزایش داده و وزن ٣٠ کیلوگرم را برای قائم 9 در نظر می‌گیریم.
با توجه به ابعاد بمب قائم ٩، این بمب گزینه بسیار مطلوبی برای استفاده از سرجنگی ترموباریک است. زیرا این نوع از سرجنگی دارای وزن بیشتر و نیازمند فضای بیشتر است.
در مسأله برد بمب، ما به سخنان امیر حاتمی و امیر شهرام برمیگردیم. ابعاد و طول بال‌ها در قسمت جلو و عقب برای قائم ٩ افزایش پیدا کرده است که این موضوع خصوصیات آیرودینامیک آن را بهبود بخشیده و برد آن را افزایش می‌دهد. برد این بمب را می‌توان ٢٠ کیلومتر در صورت رهاسازی از ارتفاع ۵ کیلومتری و ۴٠ کيلومتر در صورت رهاسازی از جنگنده یعنی ارتفاع بیش از ٨ کیلومتری برآورد کرد. همچنین ذکر این نکته قابل توجه است که بمبهای قائم ٩ را نمی‌توان از ارتفاع کمتر از ٣ کیلومتری رها کرد.

بمب قائم ٩

مشخصات احتمالی بمب هواسُرش هوشمند قائم ٩:
طول: ١۵٠ سانتیمتر
قطر: ١۵/٢ سانتیمتر
نوع جستجوگر: تصویری (TV)، حرارتی (IR)، لیزری، ترکیبی از اپتیکی و لیزری
نوع سر جنگی: ترکش شونده، آتش زا، برخورد مستقیم (انرژی جنبشی) و ترموباریک
نوع فیوز: قابل برنامه‌ریزی و زمان‌بندی
وزن سرجنگی: ٨ تا ١۵ کیلوگرم
وزن کلی بمب: ٣٠ کیلوگرم
برد: ٢٠ تا ۴٠ کيلومتر بر اساس ارتفاع رهاسازی

عضو ناشناس خانواده قائم:
نوعی بمب هواسُرش هوشمند از خانواده قائم در نمایشگاه دستاوردهای سازمان جهاد خودکفایی نیروی دریایی ایران در ٢٣ آذر ماه ١۴٠٠ به نمایش درآمد که ابعاد بسیار بزرگتری نسبت به دیگر اعضای این خانواده دارد. به‌نظر می‌رسد قطر این بمب با بمب های دیگر یکسان باشد ولی طول آن افزایش یافته است. ابعاد بال‌ها نیز به مقدار قابل توجهی بزرگتر شده است. قطعاً این بمب ناشناس دارای وزن و برد بیشتری است اما از چند و چون آن نمی‌توان اطلاعات دقیقی بدست آورد. این بمب ممکن است برای رها سازی از پهپادهای بزرگ یا جنگنده‌ها طراحی شده باشد. همچنین ممکن است این بمب به‌دلیل شباهت بیشتر با ساختار اصلی بمب قائم ۵ که بیشترین میزان تولید در خانواده قائم را دارد، به‌جای قائم ٩ انتخاب شده باشد و دارای همان مشخصات باشد. دلیل این موضوع را می‌توان ارزان‌سازی در تولید سلاح و عدم نیاز به زیرساخت‌های جدید در زنجیره تولید دانست. با عدم تغییر در قطر بمب، تمامی سیکرهای مورد استفاده در قائم ۵ بر روی این نمونه نیز قابل استفاده خواهند بود.

بمب ناشناس با ابعاد بزرگتر اما الگوی مشابه قائم-۵

مشخصات احتمالی بمب هواسُرش هوشمند ناشناس خانواده قائم:
طول: ١۵٠ سانتیمتر
قطر: ١۵/٢ سانتیمتر
نوع جستجوگر: تصویری (TV)، حرارتی (IR)، لیزری، ترکیبی از اپتیکی و لیزری
نوع سر جنگی: ترکش شونده، آتش زا، برخورد مستقیم (انرژی جنبشی) و ترموباریک
نوع فیوز: قابل برنامه‌ریزی و زمان‌بندی
وزن سرجنگی: ٨ تا ١۵ کیلوگرم
وزن کلی بمب: ٣٠ کیلوگرم
برد: ٢٠ تا ۴٠ کيلومتر بر اساس ارتفاع رهاسازی

بمب سقوط آزاد قائم یا تنبلی در نصب باله؟!
بمبی بدون باله در تصاویر منتشر شده از پهپاد مهاجر ۶ در اتیوپی دیده شده، که از لحاظ اندازه به قائم ۵ نزدیک است. نبود باله باعث می‌شود که این بمب قابل هدایت نباشد و شبیه به بمب سقوط آزاد عمل کند. با توجه به عدم وجود هرگونه سامانه جستجوگر در قسمت جلویی بمب، این احتمال وجود دارد این بمب بر اساس نیاز اتیوپی به نحوی ساخته شده است تا ارزان باشد تا بتوان بصورت گسترده از آن استفاده نمود.
احتمال دیگر نیز آن است که بمب مشاهده شده در تصویر، یکی از سه بمب خانواده قائم باشد و بدون باله و به جهت عکاسی تبلیغاتی بدین شکل بر روی مهاجر 6 نصب شده باشد. در این میان بدلیل عجله یا هر موضوع دیگری بال‌های هدایت بر روی این بمب‌ها نصب نشده است.

بیشتر بخوانید: دانش نظامی: پهپاد شناسایی رزمی مهاجر ۶

پهپاد مهاجر-۶ در اتیوپی مسلح به بمب سقوط آزاد قائم

تصاویر بیشتر از بمب‌های هوشمند قائم:

برای نمایش در اندازه اصلی کلیک کنید

مجموعه پوسترهای بمب‌های هوشمند قائم به زبانهای انگلیسی، روسی، چینی، عبری، عربی، آذری و کردی:

به اشتراک بگذارید:
دیدگاه
  • دیدگاه های شما پس از تایید مجموعه تحلیلی خبری تحــولات جهــان اســلام در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشند منتشر نخواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

  1. مسعود گفت:

    سایت خیلی کنده مخصوصا نسخه موبایل

تبلیغات در تحولات جهان اسلام