تحولات یک ماه اخیر جبهه یمن؛ تغییر ساختار نظامی-امنیتی دولت مستعفی بعد از انحلال شورای انتقالی جنوب + نقشه میدانی

پس از فرار عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب و عضو شورای ریاست جمهوری دولت مستعفی یمن از عدن به امارات، اعضای شورای انتقالی جنوب برای شرکت در کنفرانس ریاض عازم عربستان شدند و در آنجا تحت فشار سعودی‌ها، انحلال این شورا را اعلام کردند. همزمان با این تحول، رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاست جمهوری دولت مستعفی فرمانی را برای تشکیل «کمیته عالی نظامی» تحت صادر کرد. این کمیته ذیل فرماندهی ائتلاف سعودی فعالیت می‌کند و تمامی نیروها و گروه‌های نظامی مناطق اشغالی یمن را رهبری خواهد کرد. کمیته عالی نظامی همچنین موظف است در صورت بی نتیجه ماندن راه‌حل‌های سیاسی، طرح عملیات بعدی علیه انصارالله را آماده کند.

تشکیل این کمیته نظامی نشان دهنده تلاش دولت مستعفی برای کنترل و یکپارچه‌سازی تمام نیروهای نظامی تابع ائتلاف از جمله نیروهای العمالقه، طارق صالح، دفاع شبوه، شورای انتقالی جنوب و… که قبلا با امارات متحد عربی متحد بودند، است. البته دولت مستعفی پیش از این نیز دارای کمیته امنیتی و نظامی بود که در سال ۲۰۲۲ تأسیس شده بود، اما این کمیته تحت نفوذ جنوبی‌ها قرار داشت و رئیس آن، سرلشکر هیثم قاسم طاهر در درگیری‌های اخیر حضرموت و المهره از شورای انتقالی جنوب تبعیت می‌کرد. بنابراین هدف دولت مستعفی از این اقدام، حفظ توان نظامی و انسانی برای ادامه روند مقابله با انصارالله است و خروج امارات از یمن نباید منجر به تضعیف ساختار نیروهای دولت مستعفی شود.

ترکیب اعضای شورای ریاست جمهوری نیز تغییر کرده و عیدروس الزبیدی و فرج سالمین البحسنی از این شورا کنار گذاشته شده و به جای آنها سرلشکر محمود الصبیحی، وزیر دفاع پیشین دولت مستعفی و احمد سالم الخنبشی، استاندار حضرموت منصوب شده‌اند. همچنین سالم بن بریک، نخست وزیر دولت مستعفی از منصب خود استعفا داده و شایع محسن الزندانی مامور به تشکیل کابینه جدید شده است.

در ریاض نیز جلسه‌ای بین رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاست جمهوری دولت مستعفی یمن و اعضای این شورا با محمد بن سلمان، ولیعهد و خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی برگزار شده است که در نتیجه آن سعودی‌ها با ارائه بسته ۱.۹ میلیارد دلاری از دولت مستعفی حمایت اقتصادی کرده و در پروژه‌های توسعه‌ای برای بازسازی یمن مشارکت خواهند کرد.

ائتلاف سعودی همچنین برای تامین امنیت ریاست جمهوری و نهادهای دولتی در عدن، نیروی ویژه جدیدی را به نام «نیروی ۲۲» ایجاد کرده است که از نیروهای الدرع الوطن و نیروهای ویژه تشکیل شده و تحت مجموعه نیروهای الدرع الوطن فعالیت می‌کند. این نیروها توسط ارتش عربستان سعودی و در منطقه تبوک در شمال این کشور آموزش های مختلفی را دیده‌اند.

فرماندهان نیروهای حزام الامنی (کمربند امنیتی) که تا پیش از تحولات اخیر در مناطق اشغالی یمن، تحت حمایت امارات و شورای انتقالی جنوب فعالیت می‌کردند، تغییر جهت گیری سیاسی به سمت دولت مستعفی داده و لوگو و نام آنها به «نیروهای امنیت ملی» تغییر کرده است. این نیروها همچنان توسط محسن عبدالله الوالی و جلال ناصر الربیعی، از شیوخ سلفی مدیریت یافع در استان لحج مدیریت می‌شود. با توجه به اینکه این گروه یک تشکیلات موازی در کنار نیروهای امنیتی تابع وزارت کشور دولت مستعفی است، احتمال می‌رود که تغییرات بیشتری در ساختار آنها اعمال شود و در روزهای آتی ذیل نیروهای تابع وزارت کشور دولت مستعفی ادغام شوند.

این تحولات نشان می‌دهد که دولت مستعفی یمن با کمک های ویژه عربستان سعودی در حال ترمیم و تحکیم ساختار خود برای ادامه تقابل با انصارالله است. خروج امارات و پس از آن درگیری با شورای انتقالی جنوب قدرت سیاسی و نظامی آنها را تضعیف کرده و آنها را برای پر کردن این خلأ ناچار به اعمال تغییرات اساسی در ساختار نظامی و امنیتی کرده است. اگرچه این تغییرات و انتصابات تا اینجای کار بدون دردسر انجام شده است، اما نبود حمایت های سیاسی و مالی امارات و حذف نقش مسلحین جنوبی در اداره جبهات استان های الضالع، لحج، شبوه و… در مقابل انصارالله چالشی است که دولت مستعفی را متزلزل تر از گذشته خواهد کرد. شاید برای همین منظور است که سپهبد صغیر بن عزیز، فرمانده نیروهای مسلح دولت مستعفی معاون خود را به عدن اعزام کرده و با کمک مستشاران سعودی در حال طراحی برنامه جامع نظامی برای تحولات آتی یمن است. رؤسای دولت مستعفی به خوبی می‌دانند که دولت صنعا مورد حمایت اکثریت مردم یمن و احزاب یمنی به ویژه جنبش قدرتمند انصارالله و حزب کنگره مردمی قرار دارد و نیروهای مسلح آنها در قامت یک ارتش مجهز و کامل ظاهر شده‌اند. علاوه بر این، امکانات و نیروی انسانی و نظامی آنها برای مقابله با انصارالله کافی نیست و احتمال شکست آنها در رویدادهای نظامی بسیار بالاست.