واشنگتن و بیم افزایش قیمت نفت؛ تاثیرات شوک قیمت نفت بر پایان جنگ ۱۲ روزه

بررسی ادعای ارتباط بین قیمت انرژی و پایان جنگ ۱۲ روزه
جهت اثبات وجود این ارتباط باید رسانه‌ها و نقطه نظرات افراد تأثیرگذار در این امر را بررسی کرد و با توجه به قرائن مختلف در سال‌های گذشته و تبعات حاصل از رخدادهای مشابه، چرایی واکنش دستگاه تصمیم‌ساز در واشنگتن را به دقت یافت. از طرفی، پیش از حمله «آمریکایی-اسرائیلی» به ایران، فرمانده سنتکام، «اریک کوریلا» طرح وسیعی مبنی بر بمباران چند هفته‌ای ایران را در حضور ترامپ مطرح می‌کند که بر خلاف رضایت و میل لابی رژیم صهیونیستی رد می‌شود. به نقل از معاون اول ترامپ، «جی دی ونس»، واشنگتن به یک عملیات و حمله‌ی نقطه‌ای جهت نابودی تأسیسات هسته‌ای بسنده کرد و تمایلی برای جنگ فراگیر نداشت. اما سرانجام تل‌آویو خود تصمیم به انجام حملات گرفت و در ادامه ترامپ را مجاب به حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران کرد.

1. ابراز نگرانی ترامپ از افزایش قیمت نفت، ساعاتی پیش از شروع جنگ
   در شب حمله، یکی از خبرنگاران مشهور نشریه بلومبرگ، توئیتی را منتشر کرد که در آن بخشی کوتاه اما کلیدی از صحبت‌های ترامپ با وزیر انرژی «کریس رایت» آورده شده بود. ترامپ در پی افزایش نسبی قیمت نفت در حدود ۱۰ روز قبل (بدلیل انتشار اخبار مربوط به افزایش ریسک‌های ژئوپولتیک) گله کرده و از لفظ «فریاد کشیدن» بر سر این وزیر در صورت ادامه این روند استفاده کرده بود؛ چرا که دولت جمهوری‌خواه، موفق به کنترل تورم در آن ایام شده بود.

2. توئیت‌های نفتی رییس جمهور آمریکا
   توئیت‌های ترامپ در بحبوحه جنگ با ایران مؤید حساسیت‌های واشنگتن نسبت به قیمت نفت است. این امر، صرف نظر از دیگر جنبه‌های ساختاری اقتصاد آمریکا، نقطه ضعف جدی بازارهای مالی وال استریت در برابر این مؤلفه کلیدی را نشان می‌دهد.

در توئیت اول، وی وزیر انرژی را به حفاری بیشتر میادین نفتی آمریکا جهت افزایش تولید بیشتر امر می‌کند و در توئیت دوم، که دقایقی پس از اولی بود، بازیگران حوزه انرژی را از افزایش قیمت نفت بر حذر می‌دارد.

در توئیت سوم که مقارن با لحظات پایانی جنگ است؛ ترامپ روند ادامه خرید نفت ایران توسط چین را تأیید می‌کند. این ابراز خشنودی ترامپ در جهت بازگشت آرامش به بازار انرژی و در نتیجه کاهش نوسانات قیمت نفت منتشر شده است.

3. هشدار نشریه‌ها و اندیشکده‌های مطرح دنیا
   • مقاله نشریه اقتصادی آکسفورد
   در این مقاله، اثرات افزایش تنش بین تهران و تل‌آویو بر قیمت نفت و چشم‌انداز بازارهای جهانی آمده است که در قالب یک نمودار، حدود نوسان قیمت نفت در هر بشکه را پیش‌بینی می‌کند. نویسنده این مطلب، افزایش قیمت نفت به ازای هر بشکه را در صورت اعمال شوک بسته شدن تنگه هرمز تا حدود ۱۳۰ دلار، نابودی زیرساخت‌های انرژی ایران توسط رژیم جهت توقف صادرات نفت را تا آستانه ۱۰۰ دلار و تقویت تحریم‌های نفتی ایران و کاهش صادرات آن تا روزی ۱۰۰ هزار بشکه را تا حدود ۸۰ دلار پیش‌بینی کرده است؛ درحالیکه این جهش در قیمت انرژی نسبت به قیمت تقریبی ۷۵ دلار گپ (فاصله) قابل توجهی تا قیمت کنونی ایجاد کرده و بر اقتصاد آمریکا بسیار تأثیر‌گذار خواهد بود.
   • گزارش دویچه بَنک (بانک مرکزی آلمان)
   در ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد) که مصادف با شروع جنگ است؛ بانک مرکزی آلمان گزارشی مبنی بر تأثیر کاهش صادرات نفت ایران به میزان ۵۰ و ۱۰۰ درصد ظرفیت خود و همچنین بسته شدن (مؤثر) تنگه هرمز بر افزایش قیمت نفت ارائه داد.
   • افشاگری نشریه پولیتیکو در مورد جنگ با انصارالله
   در تاریخ ۳ اسفند ۱۴۰۳، پولیتیکو به افشای چت محرمانه ونس و ترامپ پرداخت. در این افشاگری، نگرانی ونس از جهش قیمت نفت و آثار اقتصادی مخرب آن آشکار شد که همزمانی آن با فشار لابی آیپک رژیم صهیونیستی جهت برخورد با رویه‌های جنگ‌گریزانه برخی افراد کابینه دولت آمریکا، نشان‌دهنده پیچیدگی اوضاع در آن برهه زمانی بود. این گزارش بار دیگر نشان می‌دهد که پارامتر قیمت نفت در منازعات و درگیری‌های بین‌المللی، نقشی تعیین‌کننده می‌تواند داشته باشد.
   • گزارش بانک جهانی پس از حمله ۷ اکتبر
   بلافاصله پس از عملیات طوفان‌الاقصی و ادامه آن طی چند روز، بانک جهانی گزارشی تهیه کرد که در آن پیش‌بینی‌هایی از چگونگی افول تولید نفت و در نتیجه آن افزایش قیمت نفت برای بازارهای جهان ارائه شد. در این متن، شرایط تا جایی رو به وخامت فرض شد که اگر تنش‌ها، موجب کاهش روزانه تولید ۷ الی ۸ میلیون بشکه‌ نفت شود، کشورها شاهد افزایش قیمت نفت تا ۱۶۰ دلار خواهند بود. جنگ‌ها و تنش‌های ادامه‌دار بین محور مقاومت و رژیم صهیونیستی تا حدی حساسیت‌برانگیز است که می‌توان تا حد زیادی این دسته گزارش‌ها را به شرایط مشابه اتلاق کرد. چنین الگوی امنیتی-اقتصادی در برهه‌های زمانی مختلف به مثابه یک زنجیره تکرارشدنی ثبت شده است که می‌توان از آن در پیش‌بینی رویدادهای بازار انرژی پس از شروع یک جنگ منطقه‌ای مهم، استفاده کرد.
4. مکالمات جلسه روز چهارم جنگ کابینه نتانیاهو
   بر اساس گزارش «تایمز آو اسرائیل» در پی افزایش درخواست برای بمباران پالایشگاه‌های ایران، «ران درمر» “Ron Dermer” که حدود ۲۰ سال همراه نتانیاهو بوده و تنظیم کننده روابط رژیم با آمریکا و کشورهای عربی نیز بوده است به مخالفت با اینگونه اظهار نظرها می‌پردازد. وی در آن جلسه می‌گوید: «در صورتیکه زیرساخت‌های مدنی (در اینجا پالایشگاه‌ها) را هدف قرار دهیم؛ قبل از حمله به فوردو و دستیابی ما به اهداف مد نظرمان جنگ تمام می‌شود».

سؤال اساسی اینجاست که چرا با زدن تأسیسات نفتی ایران، جنگ باید تمام شود؟ پاسخ به این سؤال، بر پایه تحلیل شخصی «مهدی خراتیان» می‌باشد که این حربه خصمانه را شروع یک واکنش زنجیره‌ای مهلک در منطقه می‌داند؛ اینکه ایران وارد سطحی از تنش در حوزه‌های زیرساختی منطقه جنوب غرب آسیا خواهد شد که آمریکا را از ورود به جنگ باز خواهد داشت.

5. افزایش قیمت نفت و سردرد دموکرات‌ها پیش از انتخابات
   دو روز پس از عملیات وعده صادق ۲ و در بحبوحه‌ی مناظرات انتخاباتی جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها، «تلگراف» به نقل از بایدن، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، اعلام کرد که رژیم در فکر حمله به تأسیسات نفتی ایران است که در برخی رسانه‌ها از آن به «سردرد دموکرات‌ها» یاد شد. فردای همان روز اما پاسخ دولت بایدن به این ایده منفی بوده و وی خواستار اجرای آلترناتیو یا ایده‌ای جایگزین شده است.

سخن پایانی
آنچه که در این مجال گفته شد، چندین دلیل و مدرک روشن برای اثبات ادعای تأثیر افزایش قیمت نفت بر پایان دادن به یک جنگ بزرگ است که به نظر می‌رسد به عنوان یک اهرم فشار بر سیستم تصمیم‌گیری آمریکا می‌تواند عمل کند. مقامات بلندپایه ایالات متحده همواره ثبات در امنیت انرژی جهان و کاهش ریسک در زنجیره تأمین این عنصر کلیدی در مدیریت اقتصاد خود را جدی می‌گیرند تا حدی که خود به رویدادهای تهدیدکننده در این حوزه پایان می‌دهند. با این حال، یکی از اصلی‌ترین اهرم‌های فشار جمهوری اسلامی در ایام جنگ که همان «شوک بسته شدن تنگه هرمز» است به طور جدی تعریف نشد و مورد بررسی قرار نگرفت. در بخش بعدی گزارش، به‌طور واقع‌گرایانه این پدیده تعیین‌کننده در محاسبات دشمن را واکاوی می‌کنیم و به این سؤال کلیدی پاسخ می‌دهیم که اساساً «بسته شدن تنگه هرمز یعنی چه؟