آرایش سیاسی جریانها در یمن

۱) زیدیه (شامل سه گروه نزدیک به ایران، نزدیک به عربستان و روشنفکران زیدی)
۲) جمهوری خواه (با گرایش قومی عربی نزدیک به مصر و امارات)
۳) اخوانی ـ سلفی (نزدیک به عربستان، قطر و ترکیه)
۴) جنوبی (با گرایش وحدت طلب، جدایی طلب، صوفی و سلفی)

تا سال ۱۹۶۲ نظام تک قطبی زیدیه (۱) در صنعاء حاکم بود.
از ۱۹۶۲ تا ۲۰۰۰ نظام دوقطبی صالح ـ الأحمر (۲ و ۳) در صنعاء حاکم بود و با سرکوب دو جریان زیدی (۱) و جنوبی (۴)، کشور یمن استقرار ظاهری داشت.
از سال ۲۰۰۰ علی عبدالله صالح تلاش کرد جریان اخوانی ـ سلفی (۳) را با کمک زیدیه (۱) از قدرت دور کند تا مقدمات ریاست پسرش احمد فراهم شود اما انقلاب ۲۰۱۱ منجر به سقوط خودش شد. طرح شورای همکاری خلیج فارس (موسوم به المبادره الخلیجیه) تلاشی بود برای حفظ نظام دوقطبی (۲ و ۳) در صنعاء و دور نگهداشتن زیدیه و جنوبی ها از مرکز قدرت. اما با توجه به خلع صالح از مقام ریاست جمهوری، عملا به قدرت گرفتن جریان سلفی ـ اخوانی در صنعاء منتهی شد.
تکروی جریان سلفی ـ اخوانی در صنعاء سبب نزدیکی الحوثی (۱) و صالح (۲) شد که در نهایت در سال ۲۰۱۴ با ورود انصارالله به صنعاء، جریان سلفی ـ اخوانی از صنعاء اخراج شد. اما دوقطبی الحوثی ـ صالح طول عمر کوتاهی داشت.
در دسامبر سال ۲۰۱۷ با کشته شدن صالح، حکومت در صنعاء دوباره به نظام تک قطبی زیدی (۱) قبل از ۱۹۶۲ بازگشت و متأسفانه خود را در مقابل سه جریان دیگر که علیرغم اختلافات فکری و تاریخی، اکنون همگرا شده اند قرار داد.

با توجه به اینکه هیچکدام از جریانهای چهارگانه تاکنون نتوانسته در صنعاء به تنهایی حکومت کند شانس بقای انصارالله در صنعاء خیلی ضعیف است. هرچند تکرار گذشته در آینده حتمی نیست اما تکرار آن محتمل است.

امارات (به نمایندگی اعلام نشده از سوی انگلستان)، تاکنون موفق شده دو جریان یعنی اکثریت جنوبی ها (۴) و بقایای نظام صالح (۲) را به خود وابسته کند اما با جریان سلفی ـ اخوانی (۳) که در تشکیلات هادی حرف اول را می زنند و از حمایت عربستان برخوردارند هنوز مشکل دارد. اما چگونه امارات توانسته بن سلمان را مهار کند تا ابتکار عمل جنگ در اختیار جریان سلفی ـ اخوانی نباشد؟

در این خصوص، گفته می شود زدن اهداف غیرنظامی در یمن و رسانه ای کردن آنها علیه عربستان از ترفندهای امارات بوده است. حتی در حادثه معروف به «مجزره الصاله الکبری» در قبیله خولان (مراسم ختم پدر رویشان)، حدود ۱۷ فرمانده ارتش هادی کشته شدند. در مواردی مشابه، پرونده سنگینی علیه بن سلمان در مجامع بین المللی باز شده و امارات از آن به عنوان ابزاری برای کنترل بن سلمان استفاده می کند.

سناریوی امارات در ادامه جنگ، سیطره بر سواحل و بنادر و به قدرت رساندن احمد پسر صالح در صنعاست. در صورت تحقق این سناریو، جریان زیدیه (۱) در اقلیم آزال و جریان سلفی ـ اخوانی (۳) در اقلیم سبأ محصور خواهند شد. انگلستان که در سال ۱۹۶۷ از عدن اخراج شده بود در حال بازگشت به این منطقه راهبردی از جهان است اما این بار هدف دیگری را دنبال می کند و آن تضعیف اسلام سیاسی شیعی (زیدی) و اسلام سیاسی سنی (اخوانی) است. انگلستان به خوبی می داند حاکم صنعاء بر عدن هم سیطره خواهد یافت لذا نمی تواند صنعاء را به حال خود رها کند تا در کنترل زیدی ها یا اخوانی ها باشد.