ارزیابی اندیشکده‌های غربی از چشم‌انداز تقابل با تهران

آینده تقابل ایران و آمریکا: چالش‌های مهار اقتصادی تهران، نقش پکن و واکنش‌های احتمالی

نویسنده: کارشناسان اندیشکده شورای آتلانتیک تاریخ: August ۲۴, ۲۰۲۶
کارشناسان اندیشکده شورای آتلانتیک در تحلیل چشم‌انداز تقابل ایران و آمریکا، «عملیات طرد اقتصادی» را بیشتر یک هشدار اولیه می‌دانند و تاکید می‌کنند که اثرگذاری واقعی آن نیازمند اعمال تحریم‌های ثانویه پرهزینه علیه شرکای استراتژیک ایران مانند چین، هند و ترکیه است که خطرات دیپلماتیک و مالی بزرگی برای جهان به همراه دارد. در این میان، واکنش پکن به عنوان خریدار اصلی نفت ایران بزرگترین چالش این کارزار است و با توجه به مهارت تاریخی تهران در دور زدن محدودیت‌ها، این اقدامات احتمالاً به جای قطع توان مالی، تنها هزینه‌های مبادلاتی ایران را افزایش می‌دهند. از منظر منطقه‌ای، این فشارها می‌تواند به جای تغییر رفتار استراتژیک حکومت، به یک «رقابت رو به پایین» منجر شود که در آن ایران برای جلوگیری از همراهی همسایگان، دست به تشدید تنش‌های نظامی و تهدید زیرساخت‌های انرژی بزند. در نهایت، تحلیلگران نتیجه‌گیری می‌کنند که موفقیت چنین فشار حداکثری در گرو تداوم چندساله و تشکیل یک ائتلاف منسجم بین‌المللی است، پیش‌نیازی که با توجه به تنش‌های دیپلماتیک اخیر آمریکا با اروپا، کانادا و خاورمیانه، در حال حاضر به شدت متزلزل و دور از دسترس به نظر می‌رسد. در حقیقت تمامی کارشناسان اندیشکده شورای آتلانتیک در این گزارش تلاش دارند بر این سه مقوله تأکید کنند که ۱- استراتژی جدید آمریکا برای پیروزی در این جنگ که از آن به عنوان «عملیات طرد اقتصادی» نام می‌برد بیشتر یک عملیات روانی برای فشار اقتصادی است و تا زمانی که ائتلاف جهانی پشتوانه آن نباشد این راهبرد نیز به شکست منجر خواهد شد. ۲- ایران با در اختیار داشتن شبکه‌های جایگحخهزین اثر این عملیات را خنثی خواهد کرد و برای افزایش هزینه متقابل نیز به سراغ اهرم افزایش تنش خواهد رفت.۳- از منظر کارشناسان این راهبرد نیز منجر به شکست خواهد شد و تنها قربانی آن زیرساخت‌های انرژی منطقه‌ای خواهد بود.

منبع: atlanticcouncil

چرا کارزار تحریم ایران کم‌اثر است؟
Henry Tugendhat, Grant Rumley Sep/ 3, 2026
گزارش موسسه واشنگتن نشان می‌دهد که کارزار تحریمی جدید آمریکا علیه ایران، به دلیل عدم هدف‌گیری مستقیم چین به عنوان شریان اصلی اقتصاد و خریدار عمده نفت تهران، نقص اساسی دارد. واشنگتن از ترس تبعات اقتصادی جهانی، جنگ تجاری و اهرم‌های تلافی‌جویانه قدرتمند پکن (مانند ممنوعیت صادرات خاک‌های کمیاب)، تنها به تحریم واسطه‌های کوچک بسنده کرده و از رویارویی با بانک‌های اصلی چین پرهیز می‌کند. در نهایت، از آنجا که دو کشور به دلیل شرایط اقتصادی و نشست پیش‌روی رهبرانشان تمایلی به تشدید تنش‌ها ندارند، تا زمانی که آمریکا ریسک تقابل جدی با چین را نپذیرد، فشارهای اقتصادی واشنگتن علیه ایران کم‌اثر و نیمه‌کاره باقی خواهد ماند. این گزارش تلاش دارد نشان ‌دهد که اثربخشی تحریم‌های آمریکا علیه ایران، در تله وابستگی متقابل اقتصادی واشنگتن و پکن گرفتار شده است. در واقع، هراس آمریکا از جنگ تجاری و اهرم‌های ژئواکونومیک چین نظیر قطع صادرات خاک‌های کمیاب، عملاً به تهران یک حاشیه امن استراتژیک برای دور زدن فشارها بخشیده است. در نتیجه، تا زمانی که ترس از تشدید تنش میان این دو قدرت بزرگ پابرجا باشد، ایران می‌تواند از این شکاف و انفعال برای حفظ شریان‌های حیاتی اقتصاد خود بیشترین بهره را ببرد.

منبع: washingtoninstitute

شش ماه پس از آغاز جنگ؛ بن‌بست فرسایشی، برآوردهای نادرست و تحول در ساختار امنیتی خاورمیانه
Colin P. Clarke, Ph.D., Nikkie Lyubarsky, Gabriella Tejeda, Clara Broekaert, Caroline D. Rose, Kenneth Katzman
August31, 2026
مرکز سوفان در گزارشی تحلیلی در خصوص جنگ آمریکا علیه ایران نوشت: با گذشت شش ماه از جنگ بی‌نتیجه آمریکا و ایران، دو طرف با وجود تلاش‌های میانجی‌گرایانه و تبادل ضربات نظامی مانند حمله اخیر ایران به پایگاه نیروهای آمریکایی در اردن، همچنان در یک بن‌بست راهبردی قرار دارند. واشنگتن نتوانسته با استفاده از قدرت هوایی قاطع و فشارهای اقتصادی فلج‌کننده به اهداف خود مبنی بر فروپاشی حکومت یا تسلیم تهران دست یابد و در مقابل، استراتژی ایران نیز برای وادار کردن آمریکا به عقب‌نشینی از طریق مختل کردن بازارهای جهانی انرژی و بستن تنگه هرمز تا حد زیادی ناکام مانده است. این تقابل در حال تغییر ساختار امنیتی منطقه است، به طوری که آمریکا احتمالاً برای کاهش آسیب‌پذیری پایگاه‌هایش به حضور نظامی «خارج از چتر بازدارندگی ایران» روی می‌آورد، در همین راستا کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به دنبال تنوع‌بخشی به ائتلاف‌های امنیتی خود هستند و در نهایت، ناکارآمدی «محور مقاومت» به عنوان یک نیروی بازدارنده، استراتژی دفاع رو به جلوی چند دهه‌ای تهران را با چالشی جدی مواجه کرده است.
این گزارش نشان می‌دهد که کمپین نظامی شش‌ماهه واشنگتن به دلیل اتکای صرف بر «منطق اجبار» دچار ناکارآمدی ساختاری است. در واقع، ایالات متحده نتوانسته از طریق اعمال قدرت سخت، هیچ‌یک از اهداف امنیتی و بحران‌هایی را که به بهانه آن‌ها وارد این جنگ شد حل‌وفصل نماید و این رویکرد فاقد پشتوانه دیپلماتیک، تنها به یک بن‌بست استراتژیک منجر شده است.

منبع: thesoufancenter

ارزیابی اندیشکده بروکینگز از فرسایش اعتبار و بازدارندگی آمریکا در آسیا
Andrew Yeo
September 2, 2026
بر اساس ارزیابی‌های اندیشکده بروکینگز، درگیری نظامی ایالات متحده با ایران شکافی جدی میان اولویت‌های اعلامی واشنگتن در منطقه هند-آرام و اقدامات عملی آن ایجاد کرده است. این گزارش استدلال می‌کند که انتقال منابع کلیدی نظامی به خاورمیانه، لغو رزمایش‌های مشترک با کره جنوبی و تأخیر در تسلیح تایوان، به فرسایش توان بازدارندگی و اعتبار رهبری آمریکا در آسیا منجر می‌شود. تحلیلگران این اندیشکده همچنین هشدار می‌دهند که پیونگ‌یانگ با مشاهده آسیب‌پذیری‌های تهران، بیش از پیش به این باور خواهد رسید که در اختیار داشتن سلاح هسته‌ای تنها راه تضمین بقای حاکمیت است. در نهایت، این پژوهش توصیه می‌کند که واشنگتن برای جلوگیری از تبدیل شدن این مناقشه به یک «جنگ بی‌پایان» دیگر، باید ضمن تعیین حد و مرز برای تخصیص منابع به خاورمیانه و مصون نگه داشتن ائتلاف‌های آسیایی خود از این اختلافات، یک استراتژی خروج مشخص را تدوین نماید. این گونه از این گزارش برداشت می‌شود که درگیری واشنگتن در خاورمیانه یک پارادوکس ژئوپلیتیک ایجاد کرده به گونه‌ای که تلاش برای مهار ایران، عملاً به قیمت فرسایش هژمونی و توان بازدارندگی آمریکا در برابر رقیب اصلی‌اش یعنی چین تمام شده است. این مداخله نظامی نه‌تنها شرکای آسیایی را نسبت به چتر امنیتی آمریکا بی‌اعتماد کرده، بلکه با اثبات آسیب‌پذیری کشورهای فاقد سلاح اتمی، انگیزه بازیگرانی چون کره شمالی را برای توسعه زرادخانه هسته‌ای خود به شدت تقویت خواهد کرد. در نتیجه، تداوم این روند بدون یک استراتژی خروج فوری، مداخله تاکتیکی واشنگتن را به یک شکست استراتژیک کلان در رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل خواهد کرد.

منبع: brookings

برآورد اندیشکده انجمن خاورمیانه از راهبرد تهران برای خسته کردن واشنگتن
September 9, 2026
Shay Khatiri
انجمن خاورمیانه در گزارشی عنوان می‌کند که دکترین نظامی ایران از تکیه بر نیروهای همسو به سمت انجام حملات پیش‌دستانه و استفاده از تسلیحات تهاجمی متعارف تغییر یافته است. این گزارش با اشاره به حملات مستقیم به پایگاه‌های آمریکایی و صهیونیستی، بیان می‌دارد که مقامات نظامی ایران اکنون این ضربات را پاسخی معتبر برای مقابله با تهدیدات و تحریم‌های آمریکا می‌دانند، به ویژه آنکه پاسخ‌های متقابل واشنگتن تاکنون نتوانسته است بازدارندگی لازم را ایجاد کند. این اندیشکده در نهایت نتیجه‌گیری می‌کند که ایران با هدف وادار کردن آمریکا به خروج از منطقه، بر این باور است که به دلیل ساختار سیاسی و مزیت حضور در خانه، آستانه تحمل درد بالاتری نسبت به یک کشور دموکراتیک دارد و از این رو می‌تواند در یک جنگ فرسایشی پیروز شود.
در واقع این گزارش در تلاش است تا این نکات را برجسته کند که:۱- ایران از لاک دفاعی و اتکای صرف به نیروهای همسو خارج شده و اکنون جسارت و اراده لازم برای انجام حملات مستقیم، پیش‌دستانه و استفاده از تسلیحات متعارف تهاجمی را پیدا کرده است. ۲- واکنش‌های محدود و محتاطانه ایالات متحده در برابر حملات ایران به پایگاه‌های آمریکایی و اهداف صهیونیستی، نه تنها بازدارنده نبوده، بلکه جسارت تهران را بیشتر کرده است. ۳- ایران با آگاهی از آسیب‌پذیری دموکراسی‌های غربی در جنگ‌های طولانی و دور از خانه، روی «آستانه تحمل درد بالاتر» و «مزیت بازی در زمین خود» حساب باز کرده است. هدف نهایی این استراتژی، خسته کردن و اخراج کامل آمریکا از منطقه است.۴- آمریکا باید برای پیروزی از جنگ فرسایشی ایران دست بردارد و استراتژی جدید و قاطعانه‌تری برای شکست دادن تهران اتخاذ کند.

منبع: meforum