احمد العوده خود را تسلیم دولت جولانی کرد

به گزارش پایگاه تحلیلی – خبری «تحولات جهان اسلام» این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که پس از سقوط نظام سابق گمانه‌زنی‌هایی درباره اختلاف او با رئیس‌جمهور انتقالی سوریه، احمد الشرع (معروف به جولانی)، مطرح شده بود.

تسلیم رسمی به دولت جولانی

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های سوری، احمد العوده در شهر بصرى الشام اعلام داشت که تحت امر وزیر دفاع و رئیس‌جمهور سوریه قرار می‌گیرد. گفته می‌شود وی سپس با همراهی نیروهای پلیس نظامی راهی دمشق شد.

العوده در بیانیه‌ای ویدئویی تأکید کرد که پیش‌تر با تضمین روسیه توافقی با نظام پیشین انجام داده بود تا از خونریزی بیشتر در درعا جلوگیری شود. او مدعی شد که نیروهایش در سال‌های گذشته از افسران در معرض اعدام حفاظت کرده و شماری از زندانیان را آزاد کرده‌اند و هم‌زمان با «نظام سابق» و گروه‌های افراطی درگیر بوده‌اند.

ماجرای سوءقصد و تنش‌های بصرى الشام

این تحولات پس از حادثه‌ای امنیتی در بصرى الشام رخ داد؛ جایی که در پی تیراندازی در اطراف مزرعه احمد العوده، یک نفر کشته و فردی دیگر زخمی شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که این درگیری میان محافظان العوده و مهاجمان مسلح رخ داده و ریشه‌هایی شخصی و عشیره‌ای داشته است. در پی این حادثه، نیروهای امنیت داخلی مقررات منع رفت‌وآمد موقت در شهر برقرار کردند.

برخی منابع، حادثه را مرتبط با اختلافات قدیمی میان خانواده‌های محلی و بقایای «لواء الثامن» دانسته‌اند؛ تشکیلاتی که در سال ۲۰۱۸ با حمایت روسیه و در چارچوب «الفیلق الخامس» شکل گرفت و در آوریل ۲۰۲۵ رسماً منحل شد.

از عملیات کسر القیود تا ورود به دمشق

احمد العوده یکی از چهره‌های کلیدی در جنوب سوریه طی سال‌های اخیر بوده است. او هدایت «اتاق عملیات جنوب» را بر عهده داشت و پس از شکل گیری عملیات ردع العدوان در قالب عملیات «کسر القیود» فعالیت می‌کرد. این اتاق عملیات نخستین نیرویی بود که وارد دمشق شد و از رسانه رسمی کشور سقوط نظام پیشین را اعلام کرد.

در کنار آن، دو محور دیگر نیز در تحولات نظامی نقش داشتند: «اداره العملیات العسکریه» و عملیات «فجر الحریه» در شمال سوریه. با این حال، نقش نیروهای تحت امر العوده در ورود اولیه به دمشق، جایگاه او را در معادلات قدرت برجسته کرد.

رقابت یا تبعیت؟

با سقوط نظام پیشین در سوریه، برخی رسانه‌های نزدیک به امارات متحده عربی از احمد العوده به‌عنوان مهم‌ترین رقیب احتمالی احمد الشرع برای رهبری سوریه یاد می‌کردند. همچنین گفته می‌شد او پیش‌تر از اتاق عملیات «موک» در جنوب سوریه ــ که به امارات مرتبط دانسته می‌شد ــ و نیز از حمایت روسیه برخوردار بوده و حتی ظرفیت نزدیکی به اسرائیل را دارد.

با این حال، شواهد میدانی تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌دهد. العوده در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، هم‌زمان با ورود به دمشق، با احمد الشرع دیدار کرد. یکی از نزدیکانش، مؤید الأقرع، نیز در همان مقطع اعلام کرد که «اتاق عملیات جنوب» به‌عنوان سرباز از رهبری الشرع تبعیت می‌کند.

هرچند عدم حضور احمد العوده در «کنفرانس پیروزی» (۲۹ ژانویه ۲۰۲۵) از سوی برخی نشانه‌ای از اختلاف بر سر تقسیم قدرت تلقی شد و حتی گزارش‌هایی درباره آمادگی ارتش برای اقدام علیه نیروهای او در صورت نافرمانی منتشر گردید، اما حضور چهره‌های نزدیک به وی در آن نشست، این فرضیه را تا حدی تعدیل کرد.

پس از سقوط نظام سابق به یکباره احمد العوده از دیده‌ها پنهان شد تا حادثه روز گذشته در بصری الشام. او در ویدئو اعلام کرد که در این ماه‌ها از سیاست کناره گرفته و در خانه و مزعه خود به سر می‌برده است.

چهره‌ای پیچیده در معادلات جنوب

احمد العوده، که تحصیلاتی در رشته ادبیات انگلیسی دارد، از فرماندهان بحث‌برانگیز جنوب سوریه به شمار می‌رود. او از مخالفان مسلح نظام پیشین بود، سپس در چارچوب توافق‌های ۲۰۱۸ به «الفیلق الخامس» تحت حمایت روسیه پیوست و پس از سقوط نظام سابق، بار دیگر به صحنه بازگشت.

اکنون با اعلام رسمی تسلیم و قرار گرفتن تحت اختیار دولت به رهبری احمد الشرع، به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین گره‌های امنیتی جنوب سوریه وارد مرحله تازه‌ای شده است. اینکه این اقدام نشانه پایان رقابت‌های پنهان قدرت باشد یا بخشی از بازآرایی بزرگ‌تر در ساختار نظامی و سیاسی سوریه، موضوعی است که حوادث آینده از آن پرده برخواهند داشت.