ترکیه با بهره‌گیری هم‌زمان از ابزار انرژی، کریدورهای ترانزیتی و نفوذ در سوریه پس از اسد، در پی تبدیل عراق به بخشی از معماری ژئواکونومیک تحت رهبری خود و کاهش نفوذ ایران در شمال غرب آسیاست. پروژه «جاده توسعه»، بازطراحی همکاری‌های انرژی با بغداد و تلاش برای تبدیل‌شدن به هاب منطقه‌ای انرژی و تجارت، ارکان اصلی این راهبرد را تشکیل می‌دهند. موفقیت این سیاست می‌تواند جایگاه ترکیه را در معادلات انرژی اروپا و غرب آسیا تقویت کند، اما تداوم اختلافات سیاسی، امنیتی و حقوقی میان بغداد، اربیل و آنکارا همچنان مهم‌ترین مانع تحقق کامل این اهداف به شمار می‌رود.

اظهارات اخیر توماس باراک، درباره نامشروع بودن مرزهای خاورمیانه و اصالت «روستاها و قبایل» به جای دولت-ملت‌ها، موجی از واکنش‌ها را در منطقه برانگیخته است. این گفتمان تحولی بنیادین در رویکرد سیاست خارجی آمریکا به خاورمیانه است که با دکترین استراتژیک رژیم صهیونیستی همسویی عمیقی دارد. این یادداشت تلاش می‌کند با بررسی گفته‌های باراک و تطبیق آن با اسناد استراتژیک موجود، سه سناریوی محتمل برای آینده منطقه ترسیم کند.

هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه هشدار داد که اگر آمریکا اصرار کند همه مسائل همزمان بررسی شوند، حتی پرونده هسته‌ای ایران هم ممکن است پیشرفتی نداشته باشد و این وضعیت می‌تواند به جنگی دیگر در منطقه منجر شود.

وزیر انرژی ترکیه اعلام کرد که آنکارا در نظر دارد در سال ۲۰۲۶ یک توافق اختصاصی با سوریه برای آغاز فعالیت‌های اکتشافی انرژی در آب‌های فراساحلی منعقد کند.

توافق اخیر بین ترکیه و عراق در حوزه آب و انرژی شامل مکانیسم تأمین مالی پروژه‌های آبی امضا شده در اوایل ۲۰۲۴ و توسعه‌یافته تا بسته‌های ترکیبی نفتی- آبی در نوامبر ۲۰۲۵ یک تحول راهبردی در مدیریت منطقه‌ای اطراف رودهای دجله و فرات پدید آورده است. در سطح عملی، آنکارا با شبکه‌ای از سازوکارهای حقوقی، فنی و مالی، ورود شرکت‌های ترکیه‌ای و تأمین مالی پروژه‌ها، ظرفیت تعیین جریان آب، کیفیت و تخصیص منابع آبی ورودی به عراق را به نحو قابل‌ملاحظه‌ای تقویت کرده است. بغداد در موقعیتی قرار گرفته که به‌جای اعمال حاکمیت کامل بر منابع مشترک، به‌تدریج وارد سازوکارهایی می‌شود که دسترسی و تصمیم‌گیری بلندمدت را به شرکای خارجی خود خصوصاً ترکیه و بازیگران بین‌المللی همکار با آنکارا واگذار می‌نماید. این وضعیت از جهات حقوقی، اقتصادی، زیست‌محیطی و امنیتی پیامدهایی جدی برای ثبات داخلی عراق، توان تولیدی کشاورزی، امنیت غذایی و استقلال استراتژیک دولت مرکزی در بغداد را به همراه دارد.

مقامات آمریکا، ترکیه و سوریه در نشست سه‌جانبه‌ای که در واشنگتن برگزار شد، درباره ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در ساختارهای آینده سیاسی، اقتصادی و نظامی سوریه به گفتگو پرداختند.

ترکیه در حال تدوین قانونی است که بر اساس آن، شماری از اعضای حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) و خانواده‌های آنان می‌توانند از مناطق کوهستانی شمال عراق به ترکیه بازگردند. هدف از این طرح، گشودن مسیر تازه‌ای در روند گفتگوهای صلح میان دولت ترکیه و گروه‌های کردی عنوان شده است.

حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) اعلام کرد تمامی نیروهای خود را از خاک ترکیه خارج کرده و به مناطق شمال عراق منتقل کرده است؛ اقدامی که این گروه آن را تاریخی و بخشی از مرحله دوم روند صلح با دولت ترکیه توصیف کرد.

دولت ترکیه سفیر جدید خود در دمشق را معرفی کرد.

اسعد حسن الشیبانی، وزیر خارجه سوریه در ۱۶ مهر ماه با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه در آنکارا دیدار و گفتگو کرد. دو طرف، ‌تحولات اخیر در منطقه و مسائل دارای اهمیت مشترک را بررسی کردند.

در میان کشورهای اسلامی، دولت فعلی ترکیه متاسفانه یکی از اصلی‌ترین تامین کنندگان اقتصادی و تجاری رژیم صهیونی محسوب می‌شود. طی دو سال گذشته و پس از آغاز تجاوز نظامی رژیم صهیونی به نوار غزه و بالا گرفتن اعتراضات مردمی، دولت ترکیه نیز همراستا با فشار افکار عمومی مواضع به اصطلاح ضد اسرائیلی خود را تشدید کرده است. با این حال بر اساس مستندات موجود این مواضع بیشتر جنبه‌ای نمادین دارد تا حقیقی. با وجود اظهارات پر سر و صدای مقامات ترکیه و حتی رژیم اسرائیل درباره قطع روابط اقتصادی و تجاری، در عمل همکاری میان دو کشور همچنان به شکل پنهانی و حتی آشکار ادامه دارد.

فرمانده نیروی هوایی ارتش سوریه پس از دعوت رسمی ستاد کل ارتش ترکیه، با رئیس ستاد کل ارتش ترکیه و فرمانده نیروی هوایی این کشور در آنکارا دیدار کرد.

وزیر خارجه ترکیه اعلام کرد آنکارا خواهان وجود تنها یک نیروی مسلح در سوریه است و برخی جریان‌های کرد را دوست خود می‌داند. این موضع نشان‌دهنده سیاست ترکیه برای تعامل گزینشی با گروه‌های کرد و جلوگیری از شکل‌گیری موجودیت کردی یکپارچه در مرزهای جنوبی‌اش است.

سخنگوی حزب عدالت و توسعه ترکیه با هشدار نسبت به هرگونه تلاش برای ایجاد گذرگاهی از استان سویداء به مناطق تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه، این اقدام را تهدیدی برای وحدت و حاکمیت سوریه و روند گذار سیاسی این کشور دانست و تأکید کرد آنکارا برای حفاظت از امنیت ملی خود هر اقدام لازم را انجام خواهد داد.

پژاک به‌عنوان متحد اصلی پ.ک.ک، طی دو دهه‌ی اخیر به بازیگری مهم در معادلات امنیتی ایران، ترکیه و منطقه بدل شده است. با تضعیف پ.ک.ک و تغییر محاسبات راهبردی ترکیه، آنکارا اکنون شاید تلاش می‌کند از مسیر تعامل با پژاک، نقشی مؤثرتر در تحولات آینده‌ی ایران ایفا کند. این رویکرد، میتواند بخشی از بازتعریف سیاست ترکیه در قبال ایران در بستر تحولات ژئوپولیتیکی اخیر باشد.