ثمره توافق مسکو؛ آزادسازی مسیرهای M۵ و M۴ سوریه

طی این توافق، ترکیه از خط قرمز خود که به عنوان هدف عملیات‌ش در ادلب اعلام شده بود، یعنی عقب‌نشینی ارتش سوریه به پشت جاده M5 و رفع محاصره پایگاه‌های مراقبتی ارتش ترکیه عقب‌نشینی کرد و عملا پیشروی‌های اخیر ارتش سوریه تثبیت شد. در مقابل، هدف عملیات اخیر ارتش سوریه که آزادسازی مسیرهای راهبردی M5 و M4 بود حاصل شد. مسیر M5 یعنی جاده حلب به دمشق طی عملیات اخیر ارتش آزاد و در این توافق تثبیت شد و جاده M4 یعنی سراقب به لاذقیه نیز طی این توافق تا حاشیه ۶ کیلومتری از حضور مسلحین تخلیه و توسط گشتی‌های ترکیه و روسیه تأمین خواهد شد. بنابراین پیش‌روی اخیر در جبل‌الزاویه تثبیت و مابقی حاشیه جنوبی مسیر M4 نیز عملا خالی از مسلحین خواهد بود و کار برای پیشروی‌های آتی به سمت ادلب و جسرالشغور تسهیل خواهد شد.

این توافق قطعا توافقی موقتی است و پایدار نخواهد ماند، خصوصا آنکه مناطق حاشیه M4 پایگاه نیروهای سرسختی چون حزب اسلامی ترکستان است و ترکیه اگر هم بخواهد کار ساده‌ای برای تخلیه آنان نخواهد داشت و همین امر دلیل کافی برای پیشروی‌های ارتش سوریه به سمت ادلب و جسرالشغور را فراهم خواهد کرد.

حصول چنین توافقی ثمره پیشروی‌های مستمر ارتش سوریه طی چهار ماه اخیر در استان ادلب و استان حلب سوریه بود که در آخرین مرحله آن و با نزدیک شدن به شهر ادلب، سخت‌ترین و خونین‌ترین درگیری‌ها میان ارتش ترکیه و مسلحین مورد حمایتش از یک سو و ارتش سوریه و مقاومت اسلامی از سوی دیگر واقع شد.

حساس‌ترین و سرنوشت‌سازترین این درگیری‌ها پس از آن واقع شد که ارتش ترکیه در یک اقدام غیرمنتظره به مقر حزب‌الله لبنان حمله کرد و طی آن، هشت‌تن از رزمندگان حزب‌الله لبنان به همراه چندتن دیگر از رزمندگان افغانستانی #فاطمیون به شهادت رسیدند. اردوغان در حالی دستور چنین حمله‌ای را صادر کرد که اساسا تا پیش از این حمله، نیروهای مقاومت اسلامی ( اعم از ایرانی و حزب‌الله و … ) نقش مستقیمی در عملیات اخیر ارتش سوریه در ادلب نداشتند و این ناشی از اولویت‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران بود که عدم تنش با ترکیه را در دستور کار خود قرار داده بود و صرفا به پشتیبانی اطلاعاتی و توپخانه و پهپادی ارتش سوریه اقدام می‌نمود.

اما همه چیز پس از حمله ناشیانه ترکیه به حزب‌الله لبنان دگرگون شد و برای اولین بار بیانیه‌ای با عنوان مرکز مستشاری نظامی ایران در سوریه منتشر شد و نسبت به عواقب این حمله هشدار داده شد. فردای آن روز، نیروهای مقاومت اسلامی و مشخصا حزب‌الله لبنان با حضور مستقیم در عملیات آزادسازی شهر راهبردی سراقب حضور پیدا کردند.

نیروهای ویژه حزب‌الله موسوم به قوات الرضوان محور شرق و شمال سراقب را بدست گرفتند و سوریه شاهد یکی از نادرترین عملیات‌های شهری شبانه در تاریخ ۹ ساله خود بود. تا صبح روز بعد، خبر آزادسازی سراقب منتشر شد و عملا میدان جنگ از این جا به بعد به ضرر ترکیه پیش رفت. تا سرانجام همه کانال‌های سیاسی خود را برای اقناع روسیه و اعلام آمادگی خود برای پذیرش یک آتش‌بس فوری اعلام کند.

ماحصل دخالت اخیر ارتش ترکیه در ادلب سوریه موسوم به «سپر بهار» را باید ناکامی نظامی و همچنین سیاسی دانست که نتیجه عدم توجه به ظرفیت‌های سیاسی و نظامی خود و طرف‌های مقابل بود. در این میان سیاست‌های عجولانه و اقدامات شتاب‌زده و ناشیانه از جمله حمله به حزب‌الله لبنان مزید بر علت شد و عواقب این اقدام ترکیه منحصر به ادلب و حتی سوریه نماند و نخواهد ماند و اثرات منطقه‌ای قابل توجهی برای او خصوصا در سطح عمومی خواهد داشت.

آینده این توافق نه‌چندان پایدار هم، به نفع ارتش سوریه تمام خواهد شد و پس از تثبیت پیشروی‌های اخیر، به جایگزینی تلفات نیروی انسانی خود و همچنین تجهیزات و تسلیحات از دست‌رفته‌اش خواهد پرداخت. پیشروی به سمت ادلب و جسرالشغور نیز، مقدماتی لازم دارد که این آتش‌بس زمان لازم برای آن را فراهم خواهد کرد. و پیش‌بینی می‌شود که در انتهای بهار یا تابستان سال آینده نقض آتش‌بس توسط مسلحین زمینه لازم برای پیشروی ارتش سوریه به سمت ادلب را فراهم خواهد کرد.

در نهایت این پیروزی را باید نتیجه مقاومت هفته آخر این نبرد و خصوصا ورود حزب‌الله لبنان دانست که امید ترکیه را ناامید کرد. در حالی که روسیه به دلایل مختلف خود را از نبرد سراقب کنار کشیده بود تا شاید به وسیله ترکیه به منافعی در داخل مناطق تحت سیطره دولت سوریه علیه مقاومت اسلامی دست پیدا کند و همچنین تقابل‌هایی در سطح منطقه رقم بخورد تا در کنار گسست منافع سایر بازیگران منطقه‌ای هم‌چنان قدرت تعیین‌کننده برتر باشد که در اولی موفق نبود و در دومی اندکی پیش رفت که البته هزینه‌ای هم متحمل نشد.