رصد دیدگاه اندیشکده‌های منطقه‌ای درباره خلع سلاح گروه‌های مقاومت در عراق
بررسی مطالب منتشرشده نشان می‌دهد که مسئله خلع سلاح گروه‌های مقاومت و آینده شبه‌نظامیان عراقی، در تحلیل مراکز مطالعاتی منطقه‌ای عمدتاً به‌عنوان مسئله‌ای فراتر از امنیت داخلی عراق مورد توجه قرار گرفته است. در میان مراکز بررسی‌شده، مرکز اماراتی سیاست‌ها بیشترین تمرکز را داشته و با انتشار سه گزارش، ابعاد سیاسی، امنیتی و جغرافیایی مسئله شبه‌نظامیان و حصر سلاح را بررسی کرده است. پس از آن، مؤسسه بین‌المللی مطالعات ایران (رسانه) با دو گزارش، بیشتر بر رابطه گروه‌های مسلح با ایران، تلاش دولت عراق برای خلع سلاح و تحول فصائل از بازیگران نظامی به بازیگران سیاسی تمرکز کرده است.
از نظر محتوایی نیز میان رویکرد این مراکز تفاوت‌هایی وجود دارد. مرکز اماراتی سیاست‌ها بیشتر بر تهدید ناشی از تداوم نفوذ شبه‌نظامیان، کنترل جغرافیایی آنان، نفوذ در ساختارهای رسمی و دشواری ادغام واقعی حشد الشعبی و فصائل مسلح تأکید دارد. در مقابل، رسانه ضمن توجه به مسئله نفوذ ایران، بر فرایند سیاسی خلع سلاح، واکنش گروه‌های نزدیک به ایران و خطر انتقال شبکه‌های فرماندهی، مالی و امنیتی شبه‌نظامیان به درون ساختار رسمی تمرکز کرده است. در هر دو رویکرد، مسئله حصر سلاح صرفاً با تحویل تسلیحات حل‌شدنی تلقی نمی‌شود، بلکه اصلاح ساختارهای فرماندهی، کنترل مناطق جغرافیایی، محدودسازی شبکه‌های اقتصادی و امنیتی و تقویت اقتدار دولت را نیز ضروری می‌دانند.
در مجموع، وجه مشترک این تحلیل‌ها آن است که خلع سلاح کامل و فوری فصائل مسلح و انحلال سریع حشد الشعبی سناریویی دشوار و پرهزینه ارزیابی می‌شود. سناریوی محتمل‌تر، حرکت تدریجی به سمت مهار، بازتنظیم نقش، ادغام سازمانی و افزایش کنترل دولت بر فعالیت‌های مسلحانه است. بااین‌حال، تحقق این روند به عواملی همچون میزان نفوذ ایران، فشار آمریکا، اراده سیاسی دولت عراق، توانایی بغداد برای اعمال حاکمیت بر مناطق تحت نفوذ گروه‌های مسلح و ایجاد توافق داخلی درباره جایگاه حشد الشعبی وابسته خواهد بود. از این منظر، آینده فصائل مسلح عراق بیش از آنکه به یک تصمیم مقطعی برای خلع سلاح وابسته باشد، به بازتعریف تدریجی رابطه میان دولت، حشد الشعبی و شبکه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی وابسته به گروه‌های مسلح بستگی خواهد داشت.
