جنگ رمضان شکاف‌های پنهان میان آمریکا و متحدان اروپایی را آشکارتر کرد و نشان داد که وابستگی عملیاتی اروپا به ناتو همچنان پابرجاست، اما اعتماد سیاسی به رهبری واشنگتن در حال فرسایش است. فشارهای ناشی از بحران انرژی، هزینه‌های امنیتی و عدم مشارکت مؤثر اروپا در تصمیم‌گیری‌های راهبردی، زمینه را برای تقویت گرایش‌های استقلال‌طلبانه در حوزه دفاعی فراهم کرده است. در نتیجه، محتمل‌ترین مسیر پیش‌رو نه فروپاشی ناتو، بلکه حرکت تدریجی به سمت مدلی است که در آن اروپا نقش امنیتی مستقل‌تری ایفا می‌کند و رهبری آمریکا بیش از گذشته به موضوعی قابل مذاکره و چالش‌برانگیز تبدیل می‌شود.

جنگ ایران و پیامدهای آن برای بازار انرژی، فرصت راهبردی مهمی در اختیار روسیه قرار داده است تا بخشی از فشارهای ناشی از جنگ اوکراین را جبران کند. افزایش قیمت نفت و گاز، کاهش نسبی تمرکز غرب بر جبهه اوکراین و انتقال بخشی از توان نظامی آمریکا به غرب آسیا، شرایط مساعدتری برای ادامه عملیات‌های روسیه فراهم کرده است. در چنین فضایی، مسکو بیش از گذشته بر استفاده از انرژی به‌عنوان اهرم ژئوپلیتیکی و افزایش هزینه‌های حمایت اروپا از اوکراین تمرکز خواهد کرد. در نتیجه، محتمل‌ترین مسیر پیش‌رو نه پایان سریع جنگ، بلکه تداوم فرسایش متقابل است؛ وضعیتی که روسیه در آن تلاش می‌کند با اتکا به زمان، درآمدهای انرژی و شکاف‌های راهبردی غرب، موقعیت خود را در برابر اوکراین و حامیان آن تقویت کند.

اجلاس ناتو در آنکارا در ژوئیه ۲۰۲۶ را باید در چارچوب بازآرایی همکاری‌های امنیتی میان ناتو و کشورهای عضو «ابتکار همکاری استانبول» ارزیابی کرد؛ سازوکاری که از سال ۲۰۰۴ بستر همکاری با امارات، قطر، کویت و بحرین در حوزه‌هایی چون امنیت دریایی، امنیت سایبری، مقابله با تروریسم، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و مدیریت بحران را فراهم کرده است. تحولات اخیر، به‌ویژه جنگ رمضان، جنگ اوکراین و افزایش ناامنی در غرب آسیا، انگیزه‌های دو طرف برای تعمیق همکاری در زمینه امنیت انرژی، آزادی کشتیرانی، دفاع سایبری، تبادل اطلاعات و ظرفیت‌سازی دفاعی را تقویت کرده، هرچند محدودیت‌های نهادی ناتو، اختلاف رویکرد کشورهای خلیج فارس و عدم عضویت عربستان و عمان مانع تبدیل این همکاری به یک ائتلاف دفاعی رسمی است. ازاین‌رو، محتمل‌ترین چشم‌انداز پس از اجلاس آنکارا، احیای تدریجی و کارکردی ابتکار همکاری استانبول و گسترش همکاری‌های عملی در حوزه‌های امنیتی بدون ایجاد تعهدات دفاع جمعی است؛ روندی که در آن تحولات مرتبط با ایران نیز همچنان یکی از متغیرهای مهم در محاسبات راهبردی ناتو و کشورهای خلیج فارس باقی خواهد ماند.

جنگ اخیر شکاف‌های درون شورای همکاری خلیج فارس را عمیق‌تر کرد و نشان داد که اعضای این شورا در قبال ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی دارای رویکردهای متفاوتی هستند. هم‌زمان، آسیب‌پذیری تنگه هرمز و زیرساخت‌های انرژی، محدودیت‌های چتر امنیتی آمریکا را آشکار ساخت. در نتیجه، آینده خلیج فارس بیش از آنکه به سمت یکپارچگی راهبردی حرکت کند، تحت تأثیر رقابت‌ها، واگرایی‌ها و تلاش کشورها برای تأمین امنیت از مسیرهای متفاوت قرار خواهد گرفت.

درگیری‌های افغانستان و پاکستان وارد مرحله‌ای از واگرایی و رقابت درونی شبکه‌های شبه‌نظامی شده است؛ به‌گونه‌ای که انسجام ظاهری این گروه‌ها جای خود را به رقابت بر سر بقا، کنترل جغرافیا و نفوذ داده است. انشعاب جماعت‌الاحرار از تحریک طالبان پاکستان نیز صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه ریشه در شکاف‌های هویتی، قبیله‌ای و رقابت برای شکل‌دهی به ائتلاف‌های جدید دارد. در این چارچوب، جماعت‌الاحرار در حال حرکت از یک بازیگر محلی به سوی رویکردی فراملی است که می‌تواند معادلات شبکه‌های جهادی در افغانستان، پاکستان و پیرامون آن را تغییر دهد.

جنگ ایران و بحران تنگه هرمز برای چین به‌مثابه یک آزمایش عملی در استفاده از گلوگاه‌های راهبردی بود و نشان داد که اختلال در مسیرهای حیاتی تجارت جهانی می‌تواند بدون جنگ مستقیم، هزینه‌های سنگینی بر رقبا تحمیل کند. این تجربه احتمالاً پکن را به سمت تقویت راهبرد محاصره و کنترل تدریجی تایوان سوق خواهد داد؛ رویکردی که در آن وابستگی جهان به صنعت نیمه‌هادی تایوان به اهرم فشار ژئواکونومیک تبدیل می‌شود. در نتیجه، مناقشه تایوان ممکن است از الگوی بازدارندگی مبتنی بر قدرت نظامی به سمت بازدارندگی مبتنی بر کنترل زنجیره‌های تأمین و گلوگاه‌های حیاتی اقتصاد جهانی حرکت کند.

تحولات اخیر غرب‌‌آسیا نشان‌دهنده گذار از تقابل‌های سنتی به رقابت‌های چندلایه در بستر گلوگاه‌های راهبردی انرژی است، جایی که تنگه‌هایی چون هرمز و باب‌المندب به کانون اعمال قدرت و فشار تبدیل شده‌اند. در این چارچوب، سناریوی محاصره دریایی ایران توسط آمریکا به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار حداکثری در کنار احتمال بازگشت به درگیری مستقیم میان دو طرف، چشم‌انداز تشدید تنش را تقویت کرده است. همزمان، تردیدهای اروپا نسبت به رویکردهای یک‌جانبه واشنگتن، آینده همگرایی در ناتو را با ابهام مواجه ساخته و در سطحی دیگر، نقش‌آفرینی بازیگران متحد تهران مانند انصارالله در باب‌المندب، امکان گسترش میدان رقابت دریایی و بهره‌برداری غیرمستقیم ایران از این اهرم را برجسته کرده است. مجموعه‌ی این تحولات نشان می‌دهد امنیت دریایی منطقه به‌طور فزاینده‌ای به میدان اصلی بازتعریف موازنه قدرت تبدیل شده است. بر این اساس، هدف این پژوهش تحلیل امکان‌پذیری، پیامدها و پایداری این سناریوها و تبیین تأثیر آن‌ها بر موازنه قدرت منطقه‌ای و نظم امنیتی بین‌المللی است.

جنگ رمضان نشان داد که هوش مصنوعی و سامانه‌هایی مانند «میون» به مرکز عملیات نظامی آمریکا منتقل شده‌اند و با تجمیع داده‌های میدانی، سرعت هدف‌یابی و تصمیم‌گیری را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند. هم‌زمان، نقش سیلیکون‌ولی در جنگ مدرن پررنگ‌تر شده و بخشی از زیرساخت اطلاعاتی و عملیاتی ارتش به شرکت‌های فناوری واگذار شده است. این تحول در کنار افزایش کارایی، پرسش‌هایی درباره دقت هدف‌گیری، تلفات غیرنظامی و وابستگی امنیت ملی به بازیگران خصوصی ایجاد کرده است.

ترکیه با بهره‌گیری هم‌زمان از ابزار انرژی، کریدورهای ترانزیتی و نفوذ در سوریه پس از اسد، در پی تبدیل عراق به بخشی از معماری ژئواکونومیک تحت رهبری خود و کاهش نفوذ ایران در شمال غرب آسیاست. پروژه «جاده توسعه»، بازطراحی همکاری‌های انرژی با بغداد و تلاش برای تبدیل‌شدن به هاب منطقه‌ای انرژی و تجارت، ارکان اصلی این راهبرد را تشکیل می‌دهند. موفقیت این سیاست می‌تواند جایگاه ترکیه را در معادلات انرژی اروپا و غرب آسیا تقویت کند، اما تداوم اختلافات سیاسی، امنیتی و حقوقی میان بغداد، اربیل و آنکارا همچنان مهم‌ترین مانع تحقق کامل این اهداف به شمار می‌رود.

انتقال مسیر کابل فیبر نوری عربستان به یونان از رژیم صهیونیستی به سوریه، بخشی از راهبرد جدید ریاض برای بازتعریف نظم منطقه‌ای و کاهش وابستگی به محور امارات–اسرائیل است. عربستان با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سوریه، در پی تبدیل دمشق به مرکز اتصال خلیج فارس و مدیترانه و تقویت نفوذ ژئواکونومیک خود است. این تحول همچنین بازتاب تشدید رقابت ریاض و ابوظبی و حرکت تدریجی منطقه از ژئوپلیتیک انرژی به ژئوپلیتیک داده و زیرساخت‌های دیجیتال به شمار می‌رود.