جنگ ایران و بحران تنگه هرمز برای چین به‌مثابه یک آزمایش عملی در استفاده از گلوگاه‌های راهبردی بود و نشان داد که اختلال در مسیرهای حیاتی تجارت جهانی می‌تواند بدون جنگ مستقیم، هزینه‌های سنگینی بر رقبا تحمیل کند. این تجربه احتمالاً پکن را به سمت تقویت راهبرد محاصره و کنترل تدریجی تایوان سوق خواهد داد؛ رویکردی که در آن وابستگی جهان به صنعت نیمه‌هادی تایوان به اهرم فشار ژئواکونومیک تبدیل می‌شود. در نتیجه، مناقشه تایوان ممکن است از الگوی بازدارندگی مبتنی بر قدرت نظامی به سمت بازدارندگی مبتنی بر کنترل زنجیره‌های تأمین و گلوگاه‌های حیاتی اقتصاد جهانی حرکت کند.

تحولات اخیر غرب‌‌آسیا نشان‌دهنده گذار از تقابل‌های سنتی به رقابت‌های چندلایه در بستر گلوگاه‌های راهبردی انرژی است، جایی که تنگه‌هایی چون هرمز و باب‌المندب به کانون اعمال قدرت و فشار تبدیل شده‌اند. در این چارچوب، سناریوی محاصره دریایی ایران توسط آمریکا به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار حداکثری در کنار احتمال بازگشت به درگیری مستقیم میان دو طرف، چشم‌انداز تشدید تنش را تقویت کرده است. همزمان، تردیدهای اروپا نسبت به رویکردهای یک‌جانبه واشنگتن، آینده همگرایی در ناتو را با ابهام مواجه ساخته و در سطحی دیگر، نقش‌آفرینی بازیگران متحد تهران مانند انصارالله در باب‌المندب، امکان گسترش میدان رقابت دریایی و بهره‌برداری غیرمستقیم ایران از این اهرم را برجسته کرده است. مجموعه‌ی این تحولات نشان می‌دهد امنیت دریایی منطقه به‌طور فزاینده‌ای به میدان اصلی بازتعریف موازنه قدرت تبدیل شده است. بر این اساس، هدف این پژوهش تحلیل امکان‌پذیری، پیامدها و پایداری این سناریوها و تبیین تأثیر آن‌ها بر موازنه قدرت منطقه‌ای و نظم امنیتی بین‌المللی است.

جنگ رمضان نشان داد که هوش مصنوعی و سامانه‌هایی مانند «میون» به مرکز عملیات نظامی آمریکا منتقل شده‌اند و با تجمیع داده‌های میدانی، سرعت هدف‌یابی و تصمیم‌گیری را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند. هم‌زمان، نقش سیلیکون‌ولی در جنگ مدرن پررنگ‌تر شده و بخشی از زیرساخت اطلاعاتی و عملیاتی ارتش به شرکت‌های فناوری واگذار شده است. این تحول در کنار افزایش کارایی، پرسش‌هایی درباره دقت هدف‌گیری، تلفات غیرنظامی و وابستگی امنیت ملی به بازیگران خصوصی ایجاد کرده است.

ترکیه با بهره‌گیری هم‌زمان از ابزار انرژی، کریدورهای ترانزیتی و نفوذ در سوریه پس از اسد، در پی تبدیل عراق به بخشی از معماری ژئواکونومیک تحت رهبری خود و کاهش نفوذ ایران در شمال غرب آسیاست. پروژه «جاده توسعه»، بازطراحی همکاری‌های انرژی با بغداد و تلاش برای تبدیل‌شدن به هاب منطقه‌ای انرژی و تجارت، ارکان اصلی این راهبرد را تشکیل می‌دهند. موفقیت این سیاست می‌تواند جایگاه ترکیه را در معادلات انرژی اروپا و غرب آسیا تقویت کند، اما تداوم اختلافات سیاسی، امنیتی و حقوقی میان بغداد، اربیل و آنکارا همچنان مهم‌ترین مانع تحقق کامل این اهداف به شمار می‌رود.

انتقال مسیر کابل فیبر نوری عربستان به یونان از رژیم صهیونیستی به سوریه، بخشی از راهبرد جدید ریاض برای بازتعریف نظم منطقه‌ای و کاهش وابستگی به محور امارات–اسرائیل است. عربستان با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سوریه، در پی تبدیل دمشق به مرکز اتصال خلیج فارس و مدیترانه و تقویت نفوذ ژئواکونومیک خود است. این تحول همچنین بازتاب تشدید رقابت ریاض و ابوظبی و حرکت تدریجی منطقه از ژئوپلیتیک انرژی به ژئوپلیتیک داده و زیرساخت‌های دیجیتال به شمار می‌رود.

جنگ رمضان شکاف‌های پنهان در شورای همکاری خلیج فارس را آشکار و تعمیق کرد؛ به‌گونه‌ای که عمان و قطر بر مهار تنش و میانجی‌گری، امارات و بحرین بر تشدید فشار علیه ایران و عربستان و کویت بر راهبرد مصون‌سازی و مدیریت ریسک متمرکز شدند. تداوم این واگرایی‌ها می‌تواند انسجام راهبردی شورا را تضعیف کرده و اعضا را به سمت ائتلاف‌های امنیتی و سیاسی متفاوت سوق دهد. در نتیجه، شورای همکاری بیش از آنکه یک بلوک منسجم امنیتی باشد، به مجموعه‌ای از بازیگران با ادراک‌های متفاوت از تهدید و منافع منطقه‌ای تبدیل شده است.

جنگ رمضان نشان داد که محور مقاومت علی‌رغم فشارهای گسترده نظامی، از الگوی متمرکز به یک شبکه چندلایه و انعطاف‌پذیرتر گذار کرده و توانسته با توزیع ظرفیت میان بازیگران مختلف، بازدارندگی خود را حفظ کند. فعال‌سازی هم‌زمان جبهه‌های لبنان، عراق و یمن ضمن افزایش فشار بر رژیم صهیونیستی، بیانگر تداوم راهبرد «تصاعد کنترل‌شده» و اجتناب از جنگ فراگیر منطقه‌ای بود. در دوره پساجنگ، آینده محور مقاومت میان سه مسیر بازسازی و تقویت شبکه‌ای، تداوم وضعیت نیمه‌هماهنگ و مدیریت بحران، یا فرسایش تدریجی و کاهش انسجام عملیاتی در نوسان خواهد بود؛ هرچند روندهای موجود نشان می‌دهد حفظ ساختار شبکه‌ای و بازدارندگی چندجبهه‌ای همچنان محتمل‌ترین مسیر پیش‌رو است.

دیدار محمد بن‌سلمان و دونالد ترامپ در نیویورک در زمانی انجام شد که غرب آسیا زیر فشار موجی از بحران‌های امنیتی از جنگ غزه و درگیری‌های مستقیم ایران و رژیم صهیونیستی تا حملات صهیونیست‌ها به لبنان و دوحه و بی‌ثباتی مرزهای سوریه قرار داشت. این وضعیت، عربستان را به سمت احتیاط راهبردی سوق داده بود؛ زیرا ریاض ناچار بود همزمان پیامدهای جنگ غزه، بازیگری تهران و اقدامات تهاجمی تل‌آویو را مدیریت کند.

اظهارات اخیر توماس باراک، درباره نامشروع بودن مرزهای خاورمیانه و اصالت «روستاها و قبایل» به جای دولت-ملت‌ها، موجی از واکنش‌ها را در منطقه برانگیخته است. این گفتمان تحولی بنیادین در رویکرد سیاست خارجی آمریکا به خاورمیانه است که با دکترین استراتژیک رژیم صهیونیستی همسویی عمیقی دارد. این یادداشت تلاش می‌کند با بررسی گفته‌های باراک و تطبیق آن با اسناد استراتژیک موجود، سه سناریوی محتمل برای آینده منطقه ترسیم کند.

تحلیل‌گران بسیاری موضوع نوسانات قیمت نفت در خلیج‌فارس را یکی از عوامل تعیین‌کننده در بحث جنگ می‌دانند. به‌طوری که به نقل از برخی، نگرانی ترامپ از شوک نفتی ناشی از جنگ در منطقه جنوب غرب آسیا یکی از عوامل اصلی توقف جنگ و تداوم آتش‌بس تا امروز بوده است. به همین علت در این گزارش با اتکا به گزارش‌‌ها و مقالات اندیشکده‌ها و خبرگزاری‌های مطرح جهان و روند تحولات جنگ توضیح خواهیم داد که اخبار مربوط به جنگ، زد و خوردها و به‌طور کلی تبادل آتش بین ایران و رژیم اسرائیل تابعی از ریسک‌پریمیوم (احساس خطر از سوی بازار پس از وقوع اولین حادثه‌ای که تجارت جهانی را مختل کند) انتقال نفت در جهان و ارزیابی بازار انرژی از احتمال تشدید تنش است. همچنین خواهیم دید که این نگرانی از همان روزهای نخست جنگ در تحلیل‌های بازار و گزارش‌های انرژی منعکس شده است.